एक पाळणा असाही....
सानुल्या तुझं नशीबहि अधांतरी,
साडीच्या बांधल्या पाळण्या परी ,
बाप तुझा जरी बांधकाम करि ,
झोपला नाही कधी स्वताच्या घरी !
छोटीशी झोपडी,मोत्थाल्या आभाळाखाली,
मनाची शीर मंती गरिबीच्या ठीगलाखाली,
मातेची इच्छा जरी पिल्लू ठेवावे पंखाखाली,
मायच फेर्यात दारिद्र्याच्या आहे अडकली !
माय अन बाप दोघेही हतबल,
आला दिवस कसातरी ढकल,
कधी चतकोर भाकरीचा,
कधी पूर्ण घास उपासाचा !
असे काढतो दिवस,
तरी तुझ्यात लपली
उद्याची आशा माझी !
नाही दौलत, नाही लौकिक,
कष्टाचा वसाच दिला फक्त,
बालपण संपेल अकाली,
अनवाणी पायात येईल मोठ्ठाली चप्पल !
दिनभर मेहनत करूनही ,
गाठीला पैका नसेल,
साथीला वैफल्य आणि थोडीशी नशा,
माय बापाची फरफट तेव्हा तुला कळेल !
तुलाभी शाळेला घालावा,
चार बुक शिकवावा वाटतंय,
पण मग डोक्यावर ईटा,
उचलून कोन देणार ?
मालकाच्या पोरावानी,
तुला भी चोकलेट घेवून द्यावा,
नव्या कपड्यात सजवावा वाटतंय,
पर लेका मला अनिभी चार बचडी हायेत कि,,,
बापाच्या शिव्या आणि पैशाची चणचण,
यांची सवय झालीय इतकी कि,
उघड्यावरच हातावर भाकरी थापताना,
आणि तात्पुरत्या आडोशामागे,
नाहताना आज, मलाच लाज वाटत नाय !
म्या कशी जग्त्येय मलाच ठावूक नाय,
म्हणूनच बहुतेक मी अजून जिवंत हाय !
-गुरुप्रसाद हरी खाडिलकर.
नंदुरबार.
२८ मार्च २०११.
रात्रौ १०.०० वा.
Tuesday, March 29, 2011
An Open letter to Mr. Chetan Bhagat.
To ,
Mr.Chetan Bhagat,
I read your article in TOI ( Times of India ) dated 26th March 11.Titled 'We don't need no education ?' Where you have given five most probable reasons of drop in school enrollment..
I support and agree with reason number 3rd ad 5h only. But I would like to raise few question about our schooling system and your article as well.
Your enlisted reasons -School infrastructure, Curriculum, Availability of money are out of question in this regard. As all these things were as it is few years back.
I don't know how TOI published it !
Anyways Let's come back to Education. Your entire article revolved around Education and Job's availability. Should we have to frame our system
only to create clerks ( Officers) / so called professionals ? Completion of schooling and getting job is the only motive of our Education ? Or there is anything beyond that called as creativity and culture to sustain and cultivate in upcoming generations ? Why you don't give emphasis on exactly what change we have to bring in ? Please don't bat 'Helicopter shot' in air like our politicians usually do. Give specific program that we have to follow. Above all any school which may or may not have infrastructure/ latest curriculum should be able to produce incorruptible citizens. And with full confidence I can say that on todays date the number of ordinary illiterate persons in this country who are much trustworthy & honest are much more than our clad of educated Indians. We do live peaceful life because of them. So our education must be flexible enough to learn something from them ! That should be our target.
And when ordinary people will see that the educated people can do something different, i.e. really outstanding which can touch there life in positive way.
They will follow that route automatically.Only thing is that we have bring that change. Ones we are become capable of that rest will follow. In history mass revolution have happened whenever people accepted someone/ something that is not their but they to get connected with it. So it's our responsibility to generate that interest in millions of Indians. Who are away from ABCD.of justice and glamor of IIM !
Hope you will find this in best regard and kind.
Your's faithfully,
TOI- reader.
Guruprasad Hari Khadilkar.
09561434988
Mr.Chetan Bhagat,
I read your article in TOI ( Times of India ) dated 26th March 11.Titled 'We don't need no education ?' Where you have given five most probable reasons of drop in school enrollment..
I support and agree with reason number 3rd ad 5h only. But I would like to raise few question about our schooling system and your article as well.
Your enlisted reasons -School infrastructure, Curriculum, Availability of money are out of question in this regard. As all these things were as it is few years back.
I don't know how TOI published it !
Anyways Let's come back to Education. Your entire article revolved around Education and Job's availability. Should we have to frame our system
only to create clerks ( Officers) / so called professionals ? Completion of schooling and getting job is the only motive of our Education ? Or there is anything beyond that called as creativity and culture to sustain and cultivate in upcoming generations ? Why you don't give emphasis on exactly what change we have to bring in ? Please don't bat 'Helicopter shot' in air like our politicians usually do. Give specific program that we have to follow. Above all any school which may or may not have infrastructure/ latest curriculum should be able to produce incorruptible citizens. And with full confidence I can say that on todays date the number of ordinary illiterate persons in this country who are much trustworthy & honest are much more than our clad of educated Indians. We do live peaceful life because of them. So our education must be flexible enough to learn something from them ! That should be our target.
And when ordinary people will see that the educated people can do something different, i.e. really outstanding which can touch there life in positive way.
They will follow that route automatically.Only thing is that we have bring that change. Ones we are become capable of that rest will follow. In history mass revolution have happened whenever people accepted someone/ something that is not their but they to get connected with it. So it's our responsibility to generate that interest in millions of Indians. Who are away from ABCD.of justice and glamor of IIM !
Hope you will find this in best regard and kind.
Your's faithfully,
TOI- reader.
Guruprasad Hari Khadilkar.
09561434988
गूढ
शांत मुद्रा एकाग्र नजर, खुणेनेच त्याने मला बसायला संगितल। मनात नसताना हा म्हनतोय तर बसूया अस विचार करून बसलो।
माझ्याकडे दुर्लक्ष करुन हा डोळे मिटुन शांत बसलेलाच. माझी नजर सैरभैर मनगटाच्या घड्याला पासून ते हळुवार जळणाऱ्या उदाबात्तीपर्यंत सगळी कडे फिरतेय...!
एकीकडे ह्याचा दुर्लक्ष बघून मनात क्रोध आलेला,आणि त्याचवेळी या पस्तिशीच्या माणसाचा शांत आणि तेजोमय चेहरा मनाला अस्वस्थ करत होता. हातातली जपाची माल पूर्ण झाल्यावर त्याने
साईबाबांच्या कुटीत साष्टांग दंडवत घातला. हात जोडून प्रार्थना केली आणि मला पाठोपाठ येण्याची आज्ञा करून स्वारी बाहेर पडली.
मी मुकाट पाठोपाठ चालत राहिलो. एका टपरीवर येवून मला 'कॉफी' पाज चा आग्रह एकदाची ब्याद टळेल म्हणून म्हटला देतो बुवा. तर काय करता कॉफी नाहीच.!.एक नाही जे दिसेल ते हॉटेल बघितला, कॉफी नाहीच. महाशय अडूनच बसलेले. दुध नको. चहा नको. सरबत नको. खाणं नको! पैसे नकोतच, आज कोफीच पाहिजे ती पण तुझ्याकडून ! शिर्डी सारख्या ठिकाणी कोफ्फी मिळणार नाही असं होणाच शक्य नाही पण त्या दिवशी झाला ! मी काकुळतीला आलो शेवटी. मी निघतो म्हणालो तर नाही, आज तू मला सोडूच शकत नाहीस. चाल एस टी स्टेन्ड वर ,चला तर चला. दोघांचा मोर्चा तिकडे निघाला. "तू दमलास आता उसाचा रस पी. तुला आवडतो तो " या वाक्यावर माझी विकेट ! प्रकरण काय आहे कळतच नाहीये. स्वच्छ पांढरा शुभ्र झब्बा ,धोतर पायात चपला नाहीत, गौर वर्ण आणि कटक शरीरयष्टीचा हा माणूस हातात एक जपाची पिशवी घेवून माझ्या बरोबर 'बरोब्बर' दोन एक तास आहे. पण मी काही अंदाज बंधू शकत आहे याच्या बद्दल. मी म्हत्लाचालेल मला रस हवाय.
रस पिवून झाल्यावर याने मला सांगितला जी गाडी येईल त्यात बसायचा. मी बसलो. पिंपळ गावाला जाणारी गाडी आली. दुपारच्या उन्हात रस प्याल्यावर बरं वाटला . गाडीत पुन्हा चक्रमपणा, स्वताच तिकीट स्वत काढला. अर्ध्या तासाने कंडक्टर ला गाडी थांबवायला सांगून, स्वारी खाली उतरली.मागो माग मी. गाडी निघून गेली आणि मला घाम फुटला. निर्मनुष्य रस्ता. मी कुठे आलोय ते मलाच काळात नव्हता. रस्त्याला रहदारी बेताचीच.
मूळ रस्ता सोडून स्वारी आड वाटेने चालायला लागली. काय होईल ते होईल.मी हि निघालो. आत्ता पर्यंत शांत असलेली स्वारी हळू हळू बोलायला लागली. "अध्यात्म, देव म्हणजे काय फावल्या वेळचा उद्योग वाटला का ? दर वेळी हात जोडून उभे राहताना आनंदाची याचना करण्या पेक्षा देवा आनंदात असताना मला तुझी आठवण येवू दे.हसत मुखाने तुझ्या दर्शनाला येत येवू दे असं का नाही मागणं मागत ? सगळे उपाय थकल्यावर देवळात जायला लागलास तू. काही सूचना, देवाने आणि दैवाने तुला दिल्या आहेत त्यांचा कधी गांभीर्याने विचार केलास का ? फार छोट्या छोट्या गोष्टीने हतबल होतोस, वैताग्तोस असं कसा चालेल बेटा ?"
त्याने बेटा म्हटलेला ऐकला आणि का कुणाश ठावूक हायसं वाटला. 'बाबांची' फार आठवण आली. आज इतक्या दिवसांनी त्याच आपुलकीने पहिल्यांदा कुणी तरी हाक मारली.बरं वाटला.
"तुला जे करायचा आहे त्याची वेळ अजून आलेली नाही. तुला जे करायचा नाहीये तेच तुला करायला लावायचा अशी ईश्वराची इच्हा आहे. सबूर.मला कळतंय तुझ्या मनात काय काहूर माजलाय ते.
माणसाची सहनशक्ती आणि समर्पण शक्ती वाढण्यासाठी प्रतिकूलता हवीच. हे एकदा झाला कि पुढचा मार्ग प्रकृती आपोआप मोकळा करून देते. तुला अजून काही काळ थांबवा लागेल त्यासाठी.
एकंच वेळी दोन्ही पायावर उभा राहता येत असला तरी पुढे जाण्यासाठी एक पाऊल उचलण्याची जोखीम स्वीकारावीच लागते. एकाचवेळी अलौकीकाची साद आणि भौतिकाच आकर्षण धरण चूक आहे. एकाकडे पाठ फिरावावीच लागेल. आणि यासाठी मनाची एकाग्रता गाठावीच लागेल. मन स्थिर कर. विचार करणं चांगला पण अविचार करणं वाईट. भगवंतास ते मंजूर नाही. थोडा थांब. जसा आहे तसा चालू दे. इतत्रंशी स्पर्धा, तुलना अजिबात नकोच. तुझ्या आणि त्यांच्या गरजा भिन्न आहेत.हे पक्का लक्षात ठेव. तू त्यांच्या सारखा बनण्याचा प्रयत्न जितका करशील तितका फसत जाशील.
तुला जे रुचेल, पटेल तेच कर. आतली साद ऐकत जा. पण सध्या टोकाचे निर्णय , कृती नको. सबूर."
"म्हणजे मी काय करू? तर कारकुनी करत दिवस कंठीत राहू का ? त्यापेक्षा सगळा सोडतो आणि परिक्रमा सुरु करतो..जे होईल ते होईल, नसेल तर जीव देतो सरळ. चार पैशांसाठी अपमान सहन करा, हांजी हांजी करा सांगितलाय कुणी ? आधी गरजा वाढवा नंतर त्या पूर्ण करण्या साठी पैसा कमवा. दिवसभर पैशासाठी गुलामी करायची आणि पैसा येईल त्या वेळी ना जवळ आपली मानसं ना मनसोक्त वेळ. काय उपयोग काय त्याचा ? मी कंटाळलो आहे. मला कुणी वेडा म्हटला तरी हरकत नाही. मी खरच कंटाळलो आहे" माझी भूमिका.
"जे दिसत त्यावर जावू नकोस. जे तुझ्या आयुष्यात येणार आहे त्याचा विचार कर. तू जितक्या लवकर तयार होशील तितक्या लवकर पुढचे योग जमून येतील. तू लिफ्ट ने कधी बिल्डिंग च्या वरच्या मजल्यावर गेलायस का ? " "हो."
"माग त्यावेळी जसा वरती गेल्यावर खालचा माणूस छोटा दिसतो ना तसाच इथे हि असतं. तुला -मला प्रत्येकाला वाटत राहता मला किती त्रास आहे, मी किती करतोय..पण खरा सांगू का सगळी "माया" आहे. ताल मजल्यावर दिसणारा माणूस हि पण मायाच आणि चातावरून छोट्या आकारात त्याच मानसाच दर्शन देणारी सुद्धा मायाच! तिचा अस्तित्व आणि कारकत्व जाणवणं महत्वाच.
साधनेने हे सर्व हळू हळू लक्षात येत जाता. माग नफा तोटा,सुख-दुख या पलीकडे जाण्याचा मार्ग सुकर होतो. मन स्थिर केल्या शिवाय हे शक्य नाही.आणि मायेच्या किमये मुले मन स्थिर होणा सहज शक्य नाही."
"यात उपाय काय मग ?"
"असं विचार करायला सुरुवात करायची कि आपण, आपल्या समस्या, आपली दुक्ख हे फार क्षुद्र आहे. आकाशातल्या चांदण्याकडे, आकाशाकडे मन उंचावून बघायचा, मनोमन आपणही एखादी चांदणी-चंद्र जे काही आवडेल ते व्हायचा आणि मग आपल्याकडे आपल्या आजूबाजूच्या परिस्थिती कडे बघायचा. तू जेव्हा आकाश्रूप होशील तेव्हा तुला कळेल कि तुझी तहान किती लहान आहे. विधात्याचा सामर्थ्य किती आहे, तो किती जणांची तृष्णा भागवून हि कसा निरीचा आहे हे एकदा का कळला कि अहं पण आपोआप कमी होत जाईल."
"हे सगळा ठीक आहे हो ऐकायला . पण कस आहे ना , प्रवेश परीक्षांमध्ये यातले प्रश्न येत नाहीत. जे येतात तेच मला सोडवता येत नाहीत.समोरची आवश्यक असलेली गोष्ट त्या त्या वेळी कधी केलीच नाही आजपर्यंत.कायम आकर्षण कुठल्या तरी वेगळ्याच गोष्टीचा. गणितात कधी जीव लागलाच नाही, आणि त्यामुळे आज हे असं गणित चुकाल्यासात्रखा वाटता. समीकरणच चुकीचा आहे का मीच चुकीच्या समीकरणात अडकून बसलोय ते काळात नाहीये."
"काही गोष्टी आणि व्यक्ती ह्या गणिताच्या बाहेर असतात. अलौकीक्ची ओढ असणार्यांना अलौकीकाची मदत मिळतेच. पण त्यासाठी निष्ठा आणि विवेक पाहिजे. या दोन गोष्टी गमावू नकोस. प्रचीती येणारच."
आम्ही गप्पा मारत मारत एका पिंपळाच्या पारा खाली थांबलो.
मस्त पाठीवरची निळी पिशवी बाजूला ठेवली. पायातले बूट काढले आणि कालोथ्री कठड्यावर अडवा राहिलो.
पानांची साल साल ऐकत मस्त वार्यावर आकाशात बघताना झोप केव्हा लागली कळलाच नाही.
जागा झालो त्या वेळी महोदय पद्मासन लावून नामस्मरण करत बसलेले. जपमाळ चालूच.
अस्ताला प्रचंड वेगाने जाणारा सूर्य. क्षण क्षणाला वाढत जाणारा अंधार.
बरोबर कुणी तरी आहे या एकंच विश्वास मुळे अजिबात भीती वाटली नाही.
त्या उसाच्या रसात काय होता देव जाणे. मला ना तहान लागली ना भूक !
रात्री टपोर्या चांदण्यात मी जेव्हा माझ्या बरोबरच्या व्यक्तीकडे नित बघितला तेव्हा मी हादरलो.
हि व्यक्ती कुणी सामान्य नाहीच मुळी. त्यांची बैठक 'व्याघ्रजीनावर" स्थानापन्न होती. आम्ही आलो त्या वेळी तर काहीच नव्हता इथे. आत्ता अचानक व्य्घ्राजीन कुठून आणला? कुणी आणला ?
अजूनही तेच तेज चेहऱ्यावर झळकत होता.
मला त्यांनी डोळे मिटुन त्यांच्या समोर बसायला लावला. कसला तरी टिळा माझ्या कपाळाला लावला.
"अजिबात चिंता करायची नाही. ईश्वरी संकेत नुसार आपली भेट झालेली आहे. तू ज्या काही विवंचनेत आहेस त्या फार फुटकळ आहेत. त्या काही काळात दूर होतील. पंचेंद्रियांच्या पलीकडच्या ज्या काही लहरी तुला झेलता येतील त्या झेलून घेण्याचा त्यांचा अभ्यास करण्याला सुरुवात कर. तुझे स्वताचे असे जे कुणी आहे ते तुझ्या आयुष्यात येवू घातले आहे. ते कोण हे जरी तुला कळला , जाणवला तरी तू स्वताहून पाठीमागे जायचा नाही. व्यावहारिक गोष्टीत त्रास झाला तरी दुक्ख नको. चालत राहा. नामस्मरण, आराधना चालू ठेव. आईवडिलांच्या पुण्याईचे फळ फार मोठे आहे तुझ्या. स्वताच्या सामर्थ्याची जाणीव जगाला करून देण्या आधी ती स्वताला पूर्णपणे व्हावी लागते. ती होण्यासाठी काही काळ जावा लागतो. आणि त्यासाठी 'गुरु' ची मदत लागते.
तुझ्या 'गुरूंच्या' इच्छेने आज आपली भेट झाली. संकटात असताना केव्हाही त्यांना साद घाल. मदत नक्की मिळेल. समाधान आणि सदिच्छा यांनी मन भरून राहूदे तुझा. दीर्घ श्वास घे. "
असं सांगून त्यांनी कपाळावर हात ठेवला. या पुढचा आत्ता काहीच आठवत नाही. सकाळी जग आली तेव्हा मी रस्त्यापासून पाच मिनिटांच्या अंतरावर बसलेला होतो.
सायकलला किटल्या लावून लोक दुध घेवून जात होती. एकाकडे मागून निरसं दुध प्यालो. येणाऱ्या तम-तम ला हात दाखवून.एस टी च्या थांब्यावर गेलो.
त्या दिवशी भेटलेला माणूस हा अजूनही माझ्यासाठी गूढ विषय आहे !!!
गुरुप्रसाद हरी खाडिलकर.
नंदुरबार.
२३-३-२०११
८.५५ रात्रौ.
माझ्याकडे दुर्लक्ष करुन हा डोळे मिटुन शांत बसलेलाच. माझी नजर सैरभैर मनगटाच्या घड्याला पासून ते हळुवार जळणाऱ्या उदाबात्तीपर्यंत सगळी कडे फिरतेय...!
एकीकडे ह्याचा दुर्लक्ष बघून मनात क्रोध आलेला,आणि त्याचवेळी या पस्तिशीच्या माणसाचा शांत आणि तेजोमय चेहरा मनाला अस्वस्थ करत होता. हातातली जपाची माल पूर्ण झाल्यावर त्याने
साईबाबांच्या कुटीत साष्टांग दंडवत घातला. हात जोडून प्रार्थना केली आणि मला पाठोपाठ येण्याची आज्ञा करून स्वारी बाहेर पडली.
मी मुकाट पाठोपाठ चालत राहिलो. एका टपरीवर येवून मला 'कॉफी' पाज चा आग्रह एकदाची ब्याद टळेल म्हणून म्हटला देतो बुवा. तर काय करता कॉफी नाहीच.!.एक नाही जे दिसेल ते हॉटेल बघितला, कॉफी नाहीच. महाशय अडूनच बसलेले. दुध नको. चहा नको. सरबत नको. खाणं नको! पैसे नकोतच, आज कोफीच पाहिजे ती पण तुझ्याकडून ! शिर्डी सारख्या ठिकाणी कोफ्फी मिळणार नाही असं होणाच शक्य नाही पण त्या दिवशी झाला ! मी काकुळतीला आलो शेवटी. मी निघतो म्हणालो तर नाही, आज तू मला सोडूच शकत नाहीस. चाल एस टी स्टेन्ड वर ,चला तर चला. दोघांचा मोर्चा तिकडे निघाला. "तू दमलास आता उसाचा रस पी. तुला आवडतो तो " या वाक्यावर माझी विकेट ! प्रकरण काय आहे कळतच नाहीये. स्वच्छ पांढरा शुभ्र झब्बा ,धोतर पायात चपला नाहीत, गौर वर्ण आणि कटक शरीरयष्टीचा हा माणूस हातात एक जपाची पिशवी घेवून माझ्या बरोबर 'बरोब्बर' दोन एक तास आहे. पण मी काही अंदाज बंधू शकत आहे याच्या बद्दल. मी म्हत्लाचालेल मला रस हवाय.
रस पिवून झाल्यावर याने मला सांगितला जी गाडी येईल त्यात बसायचा. मी बसलो. पिंपळ गावाला जाणारी गाडी आली. दुपारच्या उन्हात रस प्याल्यावर बरं वाटला . गाडीत पुन्हा चक्रमपणा, स्वताच तिकीट स्वत काढला. अर्ध्या तासाने कंडक्टर ला गाडी थांबवायला सांगून, स्वारी खाली उतरली.मागो माग मी. गाडी निघून गेली आणि मला घाम फुटला. निर्मनुष्य रस्ता. मी कुठे आलोय ते मलाच काळात नव्हता. रस्त्याला रहदारी बेताचीच.
मूळ रस्ता सोडून स्वारी आड वाटेने चालायला लागली. काय होईल ते होईल.मी हि निघालो. आत्ता पर्यंत शांत असलेली स्वारी हळू हळू बोलायला लागली. "अध्यात्म, देव म्हणजे काय फावल्या वेळचा उद्योग वाटला का ? दर वेळी हात जोडून उभे राहताना आनंदाची याचना करण्या पेक्षा देवा आनंदात असताना मला तुझी आठवण येवू दे.हसत मुखाने तुझ्या दर्शनाला येत येवू दे असं का नाही मागणं मागत ? सगळे उपाय थकल्यावर देवळात जायला लागलास तू. काही सूचना, देवाने आणि दैवाने तुला दिल्या आहेत त्यांचा कधी गांभीर्याने विचार केलास का ? फार छोट्या छोट्या गोष्टीने हतबल होतोस, वैताग्तोस असं कसा चालेल बेटा ?"
त्याने बेटा म्हटलेला ऐकला आणि का कुणाश ठावूक हायसं वाटला. 'बाबांची' फार आठवण आली. आज इतक्या दिवसांनी त्याच आपुलकीने पहिल्यांदा कुणी तरी हाक मारली.बरं वाटला.
"तुला जे करायचा आहे त्याची वेळ अजून आलेली नाही. तुला जे करायचा नाहीये तेच तुला करायला लावायचा अशी ईश्वराची इच्हा आहे. सबूर.मला कळतंय तुझ्या मनात काय काहूर माजलाय ते.
माणसाची सहनशक्ती आणि समर्पण शक्ती वाढण्यासाठी प्रतिकूलता हवीच. हे एकदा झाला कि पुढचा मार्ग प्रकृती आपोआप मोकळा करून देते. तुला अजून काही काळ थांबवा लागेल त्यासाठी.
एकंच वेळी दोन्ही पायावर उभा राहता येत असला तरी पुढे जाण्यासाठी एक पाऊल उचलण्याची जोखीम स्वीकारावीच लागते. एकाचवेळी अलौकीकाची साद आणि भौतिकाच आकर्षण धरण चूक आहे. एकाकडे पाठ फिरावावीच लागेल. आणि यासाठी मनाची एकाग्रता गाठावीच लागेल. मन स्थिर कर. विचार करणं चांगला पण अविचार करणं वाईट. भगवंतास ते मंजूर नाही. थोडा थांब. जसा आहे तसा चालू दे. इतत्रंशी स्पर्धा, तुलना अजिबात नकोच. तुझ्या आणि त्यांच्या गरजा भिन्न आहेत.हे पक्का लक्षात ठेव. तू त्यांच्या सारखा बनण्याचा प्रयत्न जितका करशील तितका फसत जाशील.
तुला जे रुचेल, पटेल तेच कर. आतली साद ऐकत जा. पण सध्या टोकाचे निर्णय , कृती नको. सबूर."
"म्हणजे मी काय करू? तर कारकुनी करत दिवस कंठीत राहू का ? त्यापेक्षा सगळा सोडतो आणि परिक्रमा सुरु करतो..जे होईल ते होईल, नसेल तर जीव देतो सरळ. चार पैशांसाठी अपमान सहन करा, हांजी हांजी करा सांगितलाय कुणी ? आधी गरजा वाढवा नंतर त्या पूर्ण करण्या साठी पैसा कमवा. दिवसभर पैशासाठी गुलामी करायची आणि पैसा येईल त्या वेळी ना जवळ आपली मानसं ना मनसोक्त वेळ. काय उपयोग काय त्याचा ? मी कंटाळलो आहे. मला कुणी वेडा म्हटला तरी हरकत नाही. मी खरच कंटाळलो आहे" माझी भूमिका.
"जे दिसत त्यावर जावू नकोस. जे तुझ्या आयुष्यात येणार आहे त्याचा विचार कर. तू जितक्या लवकर तयार होशील तितक्या लवकर पुढचे योग जमून येतील. तू लिफ्ट ने कधी बिल्डिंग च्या वरच्या मजल्यावर गेलायस का ? " "हो."
"माग त्यावेळी जसा वरती गेल्यावर खालचा माणूस छोटा दिसतो ना तसाच इथे हि असतं. तुला -मला प्रत्येकाला वाटत राहता मला किती त्रास आहे, मी किती करतोय..पण खरा सांगू का सगळी "माया" आहे. ताल मजल्यावर दिसणारा माणूस हि पण मायाच आणि चातावरून छोट्या आकारात त्याच मानसाच दर्शन देणारी सुद्धा मायाच! तिचा अस्तित्व आणि कारकत्व जाणवणं महत्वाच.
साधनेने हे सर्व हळू हळू लक्षात येत जाता. माग नफा तोटा,सुख-दुख या पलीकडे जाण्याचा मार्ग सुकर होतो. मन स्थिर केल्या शिवाय हे शक्य नाही.आणि मायेच्या किमये मुले मन स्थिर होणा सहज शक्य नाही."
"यात उपाय काय मग ?"
"असं विचार करायला सुरुवात करायची कि आपण, आपल्या समस्या, आपली दुक्ख हे फार क्षुद्र आहे. आकाशातल्या चांदण्याकडे, आकाशाकडे मन उंचावून बघायचा, मनोमन आपणही एखादी चांदणी-चंद्र जे काही आवडेल ते व्हायचा आणि मग आपल्याकडे आपल्या आजूबाजूच्या परिस्थिती कडे बघायचा. तू जेव्हा आकाश्रूप होशील तेव्हा तुला कळेल कि तुझी तहान किती लहान आहे. विधात्याचा सामर्थ्य किती आहे, तो किती जणांची तृष्णा भागवून हि कसा निरीचा आहे हे एकदा का कळला कि अहं पण आपोआप कमी होत जाईल."
"हे सगळा ठीक आहे हो ऐकायला . पण कस आहे ना , प्रवेश परीक्षांमध्ये यातले प्रश्न येत नाहीत. जे येतात तेच मला सोडवता येत नाहीत.समोरची आवश्यक असलेली गोष्ट त्या त्या वेळी कधी केलीच नाही आजपर्यंत.कायम आकर्षण कुठल्या तरी वेगळ्याच गोष्टीचा. गणितात कधी जीव लागलाच नाही, आणि त्यामुळे आज हे असं गणित चुकाल्यासात्रखा वाटता. समीकरणच चुकीचा आहे का मीच चुकीच्या समीकरणात अडकून बसलोय ते काळात नाहीये."
"काही गोष्टी आणि व्यक्ती ह्या गणिताच्या बाहेर असतात. अलौकीक्ची ओढ असणार्यांना अलौकीकाची मदत मिळतेच. पण त्यासाठी निष्ठा आणि विवेक पाहिजे. या दोन गोष्टी गमावू नकोस. प्रचीती येणारच."
आम्ही गप्पा मारत मारत एका पिंपळाच्या पारा खाली थांबलो.
मस्त पाठीवरची निळी पिशवी बाजूला ठेवली. पायातले बूट काढले आणि कालोथ्री कठड्यावर अडवा राहिलो.
पानांची साल साल ऐकत मस्त वार्यावर आकाशात बघताना झोप केव्हा लागली कळलाच नाही.
जागा झालो त्या वेळी महोदय पद्मासन लावून नामस्मरण करत बसलेले. जपमाळ चालूच.
अस्ताला प्रचंड वेगाने जाणारा सूर्य. क्षण क्षणाला वाढत जाणारा अंधार.
बरोबर कुणी तरी आहे या एकंच विश्वास मुळे अजिबात भीती वाटली नाही.
त्या उसाच्या रसात काय होता देव जाणे. मला ना तहान लागली ना भूक !
रात्री टपोर्या चांदण्यात मी जेव्हा माझ्या बरोबरच्या व्यक्तीकडे नित बघितला तेव्हा मी हादरलो.
हि व्यक्ती कुणी सामान्य नाहीच मुळी. त्यांची बैठक 'व्याघ्रजीनावर" स्थानापन्न होती. आम्ही आलो त्या वेळी तर काहीच नव्हता इथे. आत्ता अचानक व्य्घ्राजीन कुठून आणला? कुणी आणला ?
अजूनही तेच तेज चेहऱ्यावर झळकत होता.
मला त्यांनी डोळे मिटुन त्यांच्या समोर बसायला लावला. कसला तरी टिळा माझ्या कपाळाला लावला.
"अजिबात चिंता करायची नाही. ईश्वरी संकेत नुसार आपली भेट झालेली आहे. तू ज्या काही विवंचनेत आहेस त्या फार फुटकळ आहेत. त्या काही काळात दूर होतील. पंचेंद्रियांच्या पलीकडच्या ज्या काही लहरी तुला झेलता येतील त्या झेलून घेण्याचा त्यांचा अभ्यास करण्याला सुरुवात कर. तुझे स्वताचे असे जे कुणी आहे ते तुझ्या आयुष्यात येवू घातले आहे. ते कोण हे जरी तुला कळला , जाणवला तरी तू स्वताहून पाठीमागे जायचा नाही. व्यावहारिक गोष्टीत त्रास झाला तरी दुक्ख नको. चालत राहा. नामस्मरण, आराधना चालू ठेव. आईवडिलांच्या पुण्याईचे फळ फार मोठे आहे तुझ्या. स्वताच्या सामर्थ्याची जाणीव जगाला करून देण्या आधी ती स्वताला पूर्णपणे व्हावी लागते. ती होण्यासाठी काही काळ जावा लागतो. आणि त्यासाठी 'गुरु' ची मदत लागते.
तुझ्या 'गुरूंच्या' इच्छेने आज आपली भेट झाली. संकटात असताना केव्हाही त्यांना साद घाल. मदत नक्की मिळेल. समाधान आणि सदिच्छा यांनी मन भरून राहूदे तुझा. दीर्घ श्वास घे. "
असं सांगून त्यांनी कपाळावर हात ठेवला. या पुढचा आत्ता काहीच आठवत नाही. सकाळी जग आली तेव्हा मी रस्त्यापासून पाच मिनिटांच्या अंतरावर बसलेला होतो.
सायकलला किटल्या लावून लोक दुध घेवून जात होती. एकाकडे मागून निरसं दुध प्यालो. येणाऱ्या तम-तम ला हात दाखवून.एस टी च्या थांब्यावर गेलो.
त्या दिवशी भेटलेला माणूस हा अजूनही माझ्यासाठी गूढ विषय आहे !!!
गुरुप्रसाद हरी खाडिलकर.
नंदुरबार.
२३-३-२०११
८.५५ रात्रौ.
कोल्याचं जाळ !
कोल्याचं जाळ !
मसाला पान खाणार का ?मला सहज विचारलेला प्रश्न, तो हि कोपर्यावरच्या पान टपरीवर. आता म्हणाल यात लिहिण्या सारखा आणि सांगण्या सारखा काय म्हणून? पण यातच बरच सांगण्या सारखा आहे.
या एका प्रश्नाने मला , 'कोळ्याच्या' प्रगल्भतेचा अंदाज आला. तसं कोळी माझ्या पेक्षा वयाने बराच मोठा. म्हणजे मी त्याला कोळी काका म्हणावा इतका. पण या प्रश्न नंतर तो माझं मित्र झाला.कसा त्याची हि कथा.
कॉलेज च्या कॅन्टीन मध्ये ज्या ठराविक कार्त्यांचा अड्डा असायचा त्यात तीन प्रकार असायचे. पहिला लाफाडीखोर मुला मुलींचा, दुसरा माझ्या सारख्या 'एका कल्ली' आणि आत्म मग्न मुलांचा आणि तिसरा म्हणजे कॉलेज च्या स्टाफ चा. कोल्या म्हणजे तेव्हाचं कोळी सर हा इसम आम्हाला एका दिपार्त्मेंत चा माणूस म्हणून परिचित.
अधिक आणि मुख्य ओळख हि अखंड सुरु असलेली बाष्कळ बडबड आणि त्याच्या तारवटलेल्या डोळ्याची नजर शून्यात घेवून जाणारी सिगारेटच्या धुराची वलय. इताकीच. अड्डा एक असल्या मूळे तोंड ओळख होतीच, पण मैत्री नव्हती.यात धुराचा वलय आणि वाणीला जडलेली शिवीगाळ हि मुख्य अडचण.
बाष्कळ असली तरीही बडबड मात्रं कोळ्याच्या हुशारीची जाणीव अधे मध्ये करून जायची. कॉलेज चि चार वर्ष हा हा म्हणताना निघून गेली. अधे मध्ये कॉलेज ला जाण व्हायचा. ठराविक लोकांच्या भेटी गाठी व्हायच्या त्यापैकी एक म्हणजे कोळ्या. तुलनेत सुधारलेली तब्बेत, निवळलेले डोळे आणि तुलनेतपूर्वी पेक्षा कमी वलयात कोळ्या दिसायचा.
मागच्या वेळी गेलो सहज म्हणून दोन मिनिटा भेटायला तर पत्था भलताच मुडात होता. शिपायाला पाठवून स्पेशल चहाची ऑर्डर दिली. "गुरु बरं वाटलं तू आलास आत्ता. बस निवांत आज बोलायचं आहे भरपूर तुझ्याशी.
अरे बस आरामात. " त्याचं आग्रह बघून दोन मिनिटा करता म्हणून आत गेलेला मी समोरच्या खुर्ची वर केव्हा बसलो ते मलाच कळलं नाह्यी., शिपायाने आणून दिलेला चहा संपे पर्यंत पत्था माझीच सगळी चौकशी करत राहिला.माझी ख्याली खुशाली काढून घडाळ्या कडे बघत मला म्हणाला अरे सव्वा पाच्गच तर होत्रायात चाल जरा निवांत गच्चीत जाऊ. आज बोलायचाच आहे तुझ्याशी. कोळ्या सारख्या माणसाला माझ्या शी एव्हडा काय बोलायचं आहे ??? मला काहीच कळेना. तरी म्हटला जाऊ,विद्यापीठाचा परिसर छान दिसतो गच्ची वरून, मावळत्या सूर्य बर्याच दिवसांनी निवांत पणे बघता येईल. गम्मत म्हणजे कोपल्या माझ्या पेक्षा वयाने मोठा पण माझ्या आधी दोन जिने चढून गच्चीत पोचला.
गच्चीत गेल्या गेल्या पट्ठ्याने बोलायला सुरुवात केली."च्यायला, तू म्हणत असशील मनात हा आज कशाला घेवून आलाय गच्चीत. काय बोलणार म्हणतोय, का दारूला पैसे मागतोय माझ्या कडे! गुरु सगळं बदललाय. जग राहातीच आहे. बदल होतंच राहतो.काही जणांच्यात लवकर होतो काही जणांच्यात उशिरा होतो.बदल करणं नं करणं आपल्या हातात असतं काही गोष्टीत पण आपण तो करत नाही, वेळेवर. आणि जेव्हा तो उशिरा होतो तेव्हा ज्यांना तो बदल आवडलं असतं ती माणसा आपल्या बरोबर नसतात रे.....खूप पोरका वाटता अशा वेळी. धड बोलता हि येत नाही. बोलायचं काय या पेक्षा ऐकणार कोन मनापासून हा मोठा प्रश्न होतो बघ. मी हल्ली एका संस्थेत जातो. संस्थेचा पाया काय तर व्यसन ! हो सिगरेट , बाटली अगदी तंबाखू सुद्धा....सगळ्यात बरबटलेली माणसा आम्हीच एकत्र येतो...एक मेकांचा दुक्ख व्यसना शिवाय हलका करण्यासाठी."
"हे आमच्या संस्थेचा कार्ड" असं म्हणत जवळपास त्याने माझ्या खिशात ते कोंबला. आम्ही कधीही एकत्र येतो, वेळ कुठलीही..कुणाला वाटलं कि आपला निश्चय मोडतोय आणि आपण पुन्हा व्यसन सुरु करतोय म्हणून, कि त्याने फक्त एक फोन करायचा, आमच्या संस्थेच सभासद तिथे जातो त्याला भेटतो, त्याच्याशी बोलतो...त्याला व्यसना पासून दूर ठेवण्यासाठी हर प्रयत्न आम्ही करतो. या संस्थे मुलेच एकेकाळचा बेवडा कोळी आज वर्षभर कोरडा थांथानीत राहिला आहे. बायकोच्या अंगावर दोन दागिने आहेत आता. मुला बाळांच्या चेहऱ्यावर समाधान आहे. ती माझं आदर करतात. कमाई वाढली नाही पण आनंद वाढलाय आता.
आता रात्री रोज तास भर पेटी काढून हात साफ करतो, घरातल्या वस्तु आता बाहेर विकायला जात नाही. आज काल तर रोज घरातून बाहेर पडताना बायकोला नमस्कार करून बाहेर पडतो."
मी गंभीर होऊन ऐकावा का झालेल्या बदलाचा आनंद व्यक्त करावा हे नं कळल्यामुळे तसाच उभा राहून ऐकत राहिलो...कोळी तसाच बोलत होता अखंड...
"आज खरा तर आईला पण नमस्कार करायला आवडलं असतं रे गुरु तिला खूप आनंद झाला असता..... माझी सुधारणा बघून....पण ती असताना नाही देवू शकलो मी हा आनंद तिला..ती डोळ्यात पाणी आणून सानागायची मला "पोरा सोन्या सारखी मुला आहेत पदरात, चांगली बायको आहे, हातातली नोकरी सांभाळ...नीट रहा...दारू पिवू नको...संसाराचा आणि जीवाचा वाटोळा करू नको..." तेव्हा ऐकला नाही रे मी....
दारूच्या नशेत शिव्या घातल्या तिला...., बायकोला तर काय काय बोललो असेल त्याचं पत्ता नाही...मारहाण तर नेहमीचीच. मनात एकच घमेंड असायची"हि कुठे जाणार आपल्याला सोडून..." सहज एक घ्जोत म्हणून सुरु केलेली दारू माझ्या नरडीचा घोट घ्यायला आली तरी मला कळत नव्हतं...आज शेवटची , आज शेवटची म्हणत रोज प्यायला लागलो...एव्हढी मोठी माणसा पितात मग मी का पिवू नये म्हणून, जास्त महागयीची प्यायला लागलो,,, घरात वस्तु उरली नाही,बायकोच्या अंगावर दागिना उरला नाही...तेव्हा एकदा नशा उतरली. नशा उतरल्यावर वाटायचं आपण चुकतोय, आपल्यामुळे पुर्या घराला त्रास होतोय..पण नाही...नेहेमीच्या वेळेवर लहर यायची मग दोस्त पाजायचे...व्यसन वाढतच गेलो...एकदा संस्थेच्या एका सभासदाच्याच गाडीखाली आलो..त्याने उचलून आणला..मला. आणि माझ्या आयुष्याला रस्त्यावरून. भिक मागायची पाली आली होती...पण बायकोची साथ होती आणि नशीब चांगला होता म्हणून बाहेर आलो. आता छान पुस्तक वाचतो, गाणी ऐकतो, गप्पा मारतो तन हलका होतो अरे. आज तू आलास हे सागा;ला सांगता आला तुला. तू नोकरीला लागलास, चार पैसे हातात आले तरी या मार्गाला जाऊ नकोस. लांब रहा. लोकांनी नावं ठेवली तरी चालतील. व्यसनाच्या नादाला लागू नकोस. आई वडिलांच्या आणि तुझ्या घरच्यांच्या चेहऱ्यावरचा आनंद जपण्या साठी जे काही करता येईल ते कर, ते असतानाच,, नंतर करून काही उपयोग नाही....आज मी माझ्या आईला माझ्या इतर मित्रांच्या आईमध्ये शोधात राहतो वेड्या सारखा...त्यांना तरी आनंदात ठेवायचा प्रयत्न करतो..वेळ होती तेव्हा काही केला नाही..आईला खूप बरं वाटलं असता रे आम्हा ५ मुलांच्यात माझ्यावरच तिचं जास्त जीव होता म्हातारीचा...!
व्यसन हे साध्य माव्या पासून सुरु होता आणि नंतर कुठ पर्यंत जातं ते कुणालाच सांगता येत नाही..आज काल मी पानाच्या टपरी वर पण जात नाही...असाच कधीतरी मी हि सहज त्यात काय म्हणून म्वा खायला लागलो नंतर सोईगारेत आली आणि नंतर हि दारू नावाची अवदसा....कशी ते माझं मलाच कळलं नाही...! जेव्हा कळलं कि हि अवदसा आहे तेव्हा खूप उशीर झाला होता. आता मी मसाला पानाला पण शिवत नाही...ठेल्या वरची पितळी भांडी बघितली कि लक्षात येता, माणसाच्या आयुष्याला चुना इथपासून लागतं जातो हळू हळू....! सोन्या सारख्या आयुष्याची कास सोडून पितळेच्या भडक पानावर फिदा होणा माणसाला आवडायला लागला कि समजावा...ह्रास सुरु झाला म्हणून..."
शेवटचा वाक्य संपल्यावर कोळीला मी घट्ट मिठी मारली, दोन मिनिटा शांततेत गेली.. "गुरु तू आलास म्हणून आज माझं मान मोकळा झाला. आजपासून तू मला कोळी, कोळ्या जे वाटेल ते म्हण. तुला गरज लागेल, काही बोलावसं वाटेल तेव्हा मला फोन कर, येवून भेट. माझं कार्ड आहेच. माझ्या सारखे फूकट गेलेले कुणी असतील तर त्यांना आमच्या संस्थेची माहिती दे. तुझा बराच वेळ घेतला नं रे मी ?" डोळ्यांच्या कडा पुसत त्याने खांद्यावर हात ठेवत सांगितला. एका वेगळ्याच कोळ्याच्या जाळ्यात अडकून मी 'बाहेर' आलो होतो !
मसाला पान खाणार का ?मला सहज विचारलेला प्रश्न, तो हि कोपर्यावरच्या पान टपरीवर. आता म्हणाल यात लिहिण्या सारखा आणि सांगण्या सारखा काय म्हणून? पण यातच बरच सांगण्या सारखा आहे.
या एका प्रश्नाने मला , 'कोळ्याच्या' प्रगल्भतेचा अंदाज आला. तसं कोळी माझ्या पेक्षा वयाने बराच मोठा. म्हणजे मी त्याला कोळी काका म्हणावा इतका. पण या प्रश्न नंतर तो माझं मित्र झाला.कसा त्याची हि कथा.
कॉलेज च्या कॅन्टीन मध्ये ज्या ठराविक कार्त्यांचा अड्डा असायचा त्यात तीन प्रकार असायचे. पहिला लाफाडीखोर मुला मुलींचा, दुसरा माझ्या सारख्या 'एका कल्ली' आणि आत्म मग्न मुलांचा आणि तिसरा म्हणजे कॉलेज च्या स्टाफ चा. कोल्या म्हणजे तेव्हाचं कोळी सर हा इसम आम्हाला एका दिपार्त्मेंत चा माणूस म्हणून परिचित.
अधिक आणि मुख्य ओळख हि अखंड सुरु असलेली बाष्कळ बडबड आणि त्याच्या तारवटलेल्या डोळ्याची नजर शून्यात घेवून जाणारी सिगारेटच्या धुराची वलय. इताकीच. अड्डा एक असल्या मूळे तोंड ओळख होतीच, पण मैत्री नव्हती.यात धुराचा वलय आणि वाणीला जडलेली शिवीगाळ हि मुख्य अडचण.
बाष्कळ असली तरीही बडबड मात्रं कोळ्याच्या हुशारीची जाणीव अधे मध्ये करून जायची. कॉलेज चि चार वर्ष हा हा म्हणताना निघून गेली. अधे मध्ये कॉलेज ला जाण व्हायचा. ठराविक लोकांच्या भेटी गाठी व्हायच्या त्यापैकी एक म्हणजे कोळ्या. तुलनेत सुधारलेली तब्बेत, निवळलेले डोळे आणि तुलनेतपूर्वी पेक्षा कमी वलयात कोळ्या दिसायचा.
मागच्या वेळी गेलो सहज म्हणून दोन मिनिटा भेटायला तर पत्था भलताच मुडात होता. शिपायाला पाठवून स्पेशल चहाची ऑर्डर दिली. "गुरु बरं वाटलं तू आलास आत्ता. बस निवांत आज बोलायचं आहे भरपूर तुझ्याशी.
अरे बस आरामात. " त्याचं आग्रह बघून दोन मिनिटा करता म्हणून आत गेलेला मी समोरच्या खुर्ची वर केव्हा बसलो ते मलाच कळलं नाह्यी., शिपायाने आणून दिलेला चहा संपे पर्यंत पत्था माझीच सगळी चौकशी करत राहिला.माझी ख्याली खुशाली काढून घडाळ्या कडे बघत मला म्हणाला अरे सव्वा पाच्गच तर होत्रायात चाल जरा निवांत गच्चीत जाऊ. आज बोलायचाच आहे तुझ्याशी. कोळ्या सारख्या माणसाला माझ्या शी एव्हडा काय बोलायचं आहे ??? मला काहीच कळेना. तरी म्हटला जाऊ,विद्यापीठाचा परिसर छान दिसतो गच्ची वरून, मावळत्या सूर्य बर्याच दिवसांनी निवांत पणे बघता येईल. गम्मत म्हणजे कोपल्या माझ्या पेक्षा वयाने मोठा पण माझ्या आधी दोन जिने चढून गच्चीत पोचला.
गच्चीत गेल्या गेल्या पट्ठ्याने बोलायला सुरुवात केली."च्यायला, तू म्हणत असशील मनात हा आज कशाला घेवून आलाय गच्चीत. काय बोलणार म्हणतोय, का दारूला पैसे मागतोय माझ्या कडे! गुरु सगळं बदललाय. जग राहातीच आहे. बदल होतंच राहतो.काही जणांच्यात लवकर होतो काही जणांच्यात उशिरा होतो.बदल करणं नं करणं आपल्या हातात असतं काही गोष्टीत पण आपण तो करत नाही, वेळेवर. आणि जेव्हा तो उशिरा होतो तेव्हा ज्यांना तो बदल आवडलं असतं ती माणसा आपल्या बरोबर नसतात रे.....खूप पोरका वाटता अशा वेळी. धड बोलता हि येत नाही. बोलायचं काय या पेक्षा ऐकणार कोन मनापासून हा मोठा प्रश्न होतो बघ. मी हल्ली एका संस्थेत जातो. संस्थेचा पाया काय तर व्यसन ! हो सिगरेट , बाटली अगदी तंबाखू सुद्धा....सगळ्यात बरबटलेली माणसा आम्हीच एकत्र येतो...एक मेकांचा दुक्ख व्यसना शिवाय हलका करण्यासाठी."
"हे आमच्या संस्थेचा कार्ड" असं म्हणत जवळपास त्याने माझ्या खिशात ते कोंबला. आम्ही कधीही एकत्र येतो, वेळ कुठलीही..कुणाला वाटलं कि आपला निश्चय मोडतोय आणि आपण पुन्हा व्यसन सुरु करतोय म्हणून, कि त्याने फक्त एक फोन करायचा, आमच्या संस्थेच सभासद तिथे जातो त्याला भेटतो, त्याच्याशी बोलतो...त्याला व्यसना पासून दूर ठेवण्यासाठी हर प्रयत्न आम्ही करतो. या संस्थे मुलेच एकेकाळचा बेवडा कोळी आज वर्षभर कोरडा थांथानीत राहिला आहे. बायकोच्या अंगावर दोन दागिने आहेत आता. मुला बाळांच्या चेहऱ्यावर समाधान आहे. ती माझं आदर करतात. कमाई वाढली नाही पण आनंद वाढलाय आता.
आता रात्री रोज तास भर पेटी काढून हात साफ करतो, घरातल्या वस्तु आता बाहेर विकायला जात नाही. आज काल तर रोज घरातून बाहेर पडताना बायकोला नमस्कार करून बाहेर पडतो."
मी गंभीर होऊन ऐकावा का झालेल्या बदलाचा आनंद व्यक्त करावा हे नं कळल्यामुळे तसाच उभा राहून ऐकत राहिलो...कोळी तसाच बोलत होता अखंड...
"आज खरा तर आईला पण नमस्कार करायला आवडलं असतं रे गुरु तिला खूप आनंद झाला असता..... माझी सुधारणा बघून....पण ती असताना नाही देवू शकलो मी हा आनंद तिला..ती डोळ्यात पाणी आणून सानागायची मला "पोरा सोन्या सारखी मुला आहेत पदरात, चांगली बायको आहे, हातातली नोकरी सांभाळ...नीट रहा...दारू पिवू नको...संसाराचा आणि जीवाचा वाटोळा करू नको..." तेव्हा ऐकला नाही रे मी....
दारूच्या नशेत शिव्या घातल्या तिला...., बायकोला तर काय काय बोललो असेल त्याचं पत्ता नाही...मारहाण तर नेहमीचीच. मनात एकच घमेंड असायची"हि कुठे जाणार आपल्याला सोडून..." सहज एक घ्जोत म्हणून सुरु केलेली दारू माझ्या नरडीचा घोट घ्यायला आली तरी मला कळत नव्हतं...आज शेवटची , आज शेवटची म्हणत रोज प्यायला लागलो...एव्हढी मोठी माणसा पितात मग मी का पिवू नये म्हणून, जास्त महागयीची प्यायला लागलो,,, घरात वस्तु उरली नाही,बायकोच्या अंगावर दागिना उरला नाही...तेव्हा एकदा नशा उतरली. नशा उतरल्यावर वाटायचं आपण चुकतोय, आपल्यामुळे पुर्या घराला त्रास होतोय..पण नाही...नेहेमीच्या वेळेवर लहर यायची मग दोस्त पाजायचे...व्यसन वाढतच गेलो...एकदा संस्थेच्या एका सभासदाच्याच गाडीखाली आलो..त्याने उचलून आणला..मला. आणि माझ्या आयुष्याला रस्त्यावरून. भिक मागायची पाली आली होती...पण बायकोची साथ होती आणि नशीब चांगला होता म्हणून बाहेर आलो. आता छान पुस्तक वाचतो, गाणी ऐकतो, गप्पा मारतो तन हलका होतो अरे. आज तू आलास हे सागा;ला सांगता आला तुला. तू नोकरीला लागलास, चार पैसे हातात आले तरी या मार्गाला जाऊ नकोस. लांब रहा. लोकांनी नावं ठेवली तरी चालतील. व्यसनाच्या नादाला लागू नकोस. आई वडिलांच्या आणि तुझ्या घरच्यांच्या चेहऱ्यावरचा आनंद जपण्या साठी जे काही करता येईल ते कर, ते असतानाच,, नंतर करून काही उपयोग नाही....आज मी माझ्या आईला माझ्या इतर मित्रांच्या आईमध्ये शोधात राहतो वेड्या सारखा...त्यांना तरी आनंदात ठेवायचा प्रयत्न करतो..वेळ होती तेव्हा काही केला नाही..आईला खूप बरं वाटलं असता रे आम्हा ५ मुलांच्यात माझ्यावरच तिचं जास्त जीव होता म्हातारीचा...!
व्यसन हे साध्य माव्या पासून सुरु होता आणि नंतर कुठ पर्यंत जातं ते कुणालाच सांगता येत नाही..आज काल मी पानाच्या टपरी वर पण जात नाही...असाच कधीतरी मी हि सहज त्यात काय म्हणून म्वा खायला लागलो नंतर सोईगारेत आली आणि नंतर हि दारू नावाची अवदसा....कशी ते माझं मलाच कळलं नाही...! जेव्हा कळलं कि हि अवदसा आहे तेव्हा खूप उशीर झाला होता. आता मी मसाला पानाला पण शिवत नाही...ठेल्या वरची पितळी भांडी बघितली कि लक्षात येता, माणसाच्या आयुष्याला चुना इथपासून लागतं जातो हळू हळू....! सोन्या सारख्या आयुष्याची कास सोडून पितळेच्या भडक पानावर फिदा होणा माणसाला आवडायला लागला कि समजावा...ह्रास सुरु झाला म्हणून..."
शेवटचा वाक्य संपल्यावर कोळीला मी घट्ट मिठी मारली, दोन मिनिटा शांततेत गेली.. "गुरु तू आलास म्हणून आज माझं मान मोकळा झाला. आजपासून तू मला कोळी, कोळ्या जे वाटेल ते म्हण. तुला गरज लागेल, काही बोलावसं वाटेल तेव्हा मला फोन कर, येवून भेट. माझं कार्ड आहेच. माझ्या सारखे फूकट गेलेले कुणी असतील तर त्यांना आमच्या संस्थेची माहिती दे. तुझा बराच वेळ घेतला नं रे मी ?" डोळ्यांच्या कडा पुसत त्याने खांद्यावर हात ठेवत सांगितला. एका वेगळ्याच कोळ्याच्या जाळ्यात अडकून मी 'बाहेर' आलो होतो !
मागणे
का मज हि शिक्षा देवा, थोडी द्यावी भिक्षा!
भिक्षा हि कृपेची तुझ्या, जीवना देई शोभा,
शोभा जी झाली ती फार झाली,कर क्षमा!
क्षमा मागण्या नं लावी, दे वर पुराशोत्तमा !
पुराशोत्तमा,धाव सत्वर,कर साहाय्य,
साहाय्य लाभता तुझे, नाही दूर मम भाग्य,
भाग्य उभे पुढे जरी,सांप्रतचा निवारी अन्याय,
अन्याय जो झाला तो जरी मानू न्याय,
न्याय देई माझ्या अंतरीच्या सदभावा,
सदभावा ने मागतो मागणे देवा,
देवा द्यावा ठेवा,नं वाटो कुणाचा हेवा,
हेवा वाटावा इतकी होऊ दे सेवा,
सेवा, घडू द्यावी 'गुरू'देवा!
'गुरु'देवा अधिक नं करा उशीर,
उशीर फार झाला,जितकी धरली सबूर,
सबूर नं उरली,जीव झाला अधीर,
अधीर मी उदार तू , तरी का हा उशीर?
उशीर नको आणिक आता,करी पाखर,
पाखर मायेची करी लवकर,
लवकर मिळो दे गा माझे आकाश,
आकाश कंटाकाना , मला कशास कारावास?
कारावास विवन्चानेचा, नं देई आणिक,
आणिक किती विनवू तुला,असशी तू सर्वज्ञ,
सर्वज्ञ तू, कृपाळू तू, पारू मी मूढमती अज्ञ,
अज्ञ मुलाच्या अपराधा करुनी क्षमा,
क्षमाराज भगवंत देईल कृतार्थतेची भिक्षा !
भिक्षा मागणे माझे काम,केले मी आता,
आता, दाता परमेश्वर देईल ते देओ,
देओ जसे हवे तसे,चिंता मी सांगा करावी का ?
-गुरुप्रसाद हरी खाडिलकर.
नंदुरबार
५-३-२०११
७.३५ संध्याकाळी.
भिक्षा हि कृपेची तुझ्या, जीवना देई शोभा,
शोभा जी झाली ती फार झाली,कर क्षमा!
क्षमा मागण्या नं लावी, दे वर पुराशोत्तमा !
पुराशोत्तमा,धाव सत्वर,कर साहाय्य,
साहाय्य लाभता तुझे, नाही दूर मम भाग्य,
भाग्य उभे पुढे जरी,सांप्रतचा निवारी अन्याय,
अन्याय जो झाला तो जरी मानू न्याय,
न्याय देई माझ्या अंतरीच्या सदभावा,
सदभावा ने मागतो मागणे देवा,
देवा द्यावा ठेवा,नं वाटो कुणाचा हेवा,
हेवा वाटावा इतकी होऊ दे सेवा,
सेवा, घडू द्यावी 'गुरू'देवा!
'गुरु'देवा अधिक नं करा उशीर,
उशीर फार झाला,जितकी धरली सबूर,
सबूर नं उरली,जीव झाला अधीर,
अधीर मी उदार तू , तरी का हा उशीर?
उशीर नको आणिक आता,करी पाखर,
पाखर मायेची करी लवकर,
लवकर मिळो दे गा माझे आकाश,
आकाश कंटाकाना , मला कशास कारावास?
कारावास विवन्चानेचा, नं देई आणिक,
आणिक किती विनवू तुला,असशी तू सर्वज्ञ,
सर्वज्ञ तू, कृपाळू तू, पारू मी मूढमती अज्ञ,
अज्ञ मुलाच्या अपराधा करुनी क्षमा,
क्षमाराज भगवंत देईल कृतार्थतेची भिक्षा !
भिक्षा मागणे माझे काम,केले मी आता,
आता, दाता परमेश्वर देईल ते देओ,
देओ जसे हवे तसे,चिंता मी सांगा करावी का ?
-गुरुप्रसाद हरी खाडिलकर.
नंदुरबार
५-३-२०११
७.३५ संध्याकाळी.
उद्विग्न चित्त !
उद्विग्न चित्त !
करायला जावं एक आणि व्हावा भलतच...! या गोष्टीचा प्रत्यंतर देणाऱ्या काही गोष्टी आज काल सतत घडत आहेत, त्यांचा हा संक्षिप्त लेखाजोखा!
नोकरीला लागल्यानंतर पहिला पगार हाती येण्या पूर्वी, एका मित्राला माझ्या दुसर्या मित्राकडून उसने दिलेले ५००० रुपये हा माझ्या आयुष्यातला पहिला 'हवाला' चा व्यवहार.याच व्यवहाराने यापुढे कुणाच्या हि 'हवाल्याने' कधी हि व्यवहार करायचा नाही हे शहाणपण दिलं. 'दया दुक्खाच कारण आहे' म्हणजे काय हे मला व्यवस्थित कळलं ते हि याच आठवड्यात. खिशात दमडी नसताना, मित्राच्या आलेल्या एस एम एस वर विश्वास ठेवून, दुसर्या मित्राला सांगून, अक्षरशः अर्ध्या तासाच्या आत खात्यात पैसे भरले गेले. त्या क्षणापासून, या आगंतुकपणे गरजू बनलेल्या मित्राने माझ्याकडे आणि माझ्या पैसे देणाऱ्या मित्राकडेही जी काही पाठ फिरवली कि बास रे बास! तब्बल दोन ते अडीच महिने झाले तरी याचा एस एम एस हि नाही आणि फोन हि नाही. दरवेळी मीच फोन करायचा, जणू काही त्याला वेळेत पैसे मिळवून दिले हा माझा गुन्हाच होता ! अजूनही गुंता तसाच आहे, माझं नशीब थोर म्हणून या पैसे देणाऱ्या मित्राने मला एका शब्दाने पैशाबद्दल विचारलेला नाही ! मुळात मनस्ताप पैसे नं मिळाल्याचा नाहीच, त्या मित्राने ज्या प्रकारे सरड्या प्रमाणे रंग बदलले त्याचं दुक्ख अधिक !
मी नंदुरबार मध्ये जिथे भाड्याने राहतो तिथे शेजारच्या खोलीत एक काकू त्यांच्या मुलां बरोबर राहतात. त्यांच्या मुलीचा लग्न होतं काल. त्यांचा संसार एका खोलीचा. तर माझ्या ताब्ब्यात दोन खोल्या. लग्न निम्मिता येणारी पाहुनी आणि एकूणच जास्तीचा समान ठेवण्या साठी त्यांनी माझ्या रिकाम्या खोल्यांची मागणी आधी साखरपुड्याच्या चार दिवसांसाठी म्हणून केली. त्याला होकार दिला. साखरपुड्या नंतर लग्न होईपर्यंत (आणि दोन-अडीच महिने ) सामान माझ्याच खोलीत राहू दे म्हणाल्या. तरी ठीक म्हणून हो म्हटला. माझं विचार हा कि, मी सकाळ पासून खोलीच्या बाहेर राहणार.मला खोलीत सामान असला काय नसला काय काय फरक पडणार ? रात्री झोपण्या पुरती 'साडे तीन हात जागा पुरेशी आहे. बरं बाकी गोष्टी म्हणाल तर- एकूण माणसांची संख्या हि तेवढीच-(घर मालकाच्या नजरेतून), नाही तरी त्यांनी जागा भाड्याने दिलेलीच मग आम्ही ती अशी वापरली तरी त्यात गैर वापर करण्याचा प्रश्नच नवता. तरीही मालकाच्या कुटुंबामध्ये एकूणच नाराजी होती. त्यांच्या मते मी यांना सरळ सामान काढून घ्या असं सांगून दar लावून घ्यायला हवं ! यातून त्या कुटुंबाला त्रास देण्यापलीकडे काहीही साध्य झाला नसतं हे माझं प्रांजळ मत .
पण इथेच घोळ झाला. माझ्याच बाथरूम मध्ये पाणी तुंबू लागल. शाम्पू चि पाकिटे, चहाची पावडर, इत्यादी गोष्टीनी बाथरूम तळ्यात परिवर्तीत होवू लागल. धड कपडे धुणं शक्य होईना, तेव्हा मालकाच्या कानावर घातलं.तर त्याचं उत्तर अचंबित करणार.म्हणे पाणी जातंय नं सावकाश सावकाश ..
जणू काही झालेलाच नाही असं मक्ख चेहरा....! 'सगळे आपल्याच देशात म्हणून गप्पा बसलो'. पुन्हा काही दिवस गेले, प्रश्न तसाच. परत मालकाला भेटायला गेलो. मालक गायब ( बाहेर गावी)! दुसरा कुणी मुलगा होता. त्याला म्हटला, हे बरं आहे "भाडं दोन दिवस उशिरा मिळाल तर चालत नाही, आणि बाथरूम साफ करून देता येत नाही सांगूनही ". १००% खरा असलेला विधान एव्हडा झोंबला त्यांना ...दोन दिवसांनी संध्याकाळी मलाच तंबी- "तुम्हाला माणुसकीच्या नात्याने दिला वापरायला, पसंत असेल तर रहा नसेल तर सोडून जा..." बेशारामपनाचा कळस करून ज्या मिजासीत मालकाने हे वाक्य सांगितला त्याला खरच तोड नाही. आत्तापर्यंत सतरा वेळा त्यांच्या सोयीसाठी जिना उतरून धुतलेले कपडे, जिना चढून नेलेला पाणी (पंप बंद असताना), एक साधा दिवाही नसलेल्या दोन खोलीचे मासिक १७०० रुपये भाडं ! तेही नंदुरबार सारख्या भागात..! सगळं सगळं फूकट गेला....!
वर कमाल म्हणजे ज्यांना मी खोली वापरायला दिली त्यांना १५ दिवसाची मुदत आणि मला चार दिवसाची...वा रे ! उद्धवा अजब तुझे सरकार....
दोन दिवस गेल्यावर...म्हटला जग राहती प्रमाणे थोडा मतलबी होवुया..! पुन्हा मालकाला भेटलो म्हटला ठीक आहे "माझीच चूक झाली, तुमचं एकदम बरोबर आहे! " हे सांगितल्या वर तणाव निवळला .. वर वर पण..माझ्या डोळ्यांच्या कडा ओल्या व्हायच्या थांबल्या नाहीत... आपला खरा असताना, हेतू चांगला असताना मलाच मान झुकवावी लागली याची फार मोठी बोच त्या पाठी होती.
बरोब्बर लग्नाच्या आदल्या रात्री..जेव्हा खोलीत गेलो तेव्हा खोलीला कार्यालयच स्वरूप आलेल. माझ्या छोट्याशा देवघरात, आरसा, वासेलीन अशा गोष्टी आलेल्या,, लादीला हळदीचा रंग, माझ्याच्ग खोलीत बूट -चपला घालून वावरणारी लोक...माझ्याच खोलीत मीच परका झालेला..! दिवसभर दमल्यावर छान झोपायचा 'मूड' असताना रात्री १०.३० ला सुरु झालेला बैंड....वाद्यांच्या ठेक्यावर नाचणाऱ्या चार वर्षांपासून ते पन्नाशी पर्यंतच्या 'मुन्नी' आणि 'शीला' ! नाचणाऱ्या पोरांवर ओवाळून दिल्या जाणार्या नोटा..,,,,,, मी हतबल होवून खोलीत आलो...बड्या मुश्किलीने जागा साफ सुफ करून घातलेल्या माझ्या अंथरुणावर कुणी तरी 'नाचलेला' स्पष्ट जाणवत होता. 'ठशांच्या'पुराव्याने मी ते सिद्ध करू शकत होतो. पुरावे नष्ट करून निराश मनाने मी डोळे मिटले. लष्कराच्या भाकर्या भाजण यालाच म्हणत असावेत बहुतेक.. !!!
लोक ज्या छोट्या छोट्या गोष्टींसाठी स्वताचा दिलेला शब्द बदलतात, खोटं बोलतात..त्याने फार त्रास होतो. पैसे द्यायचे नाहीत तर थेट तसं सांगायला हवं होता,,मला बाहेर काढायचा तर ठोस कारण द्यायला हवं होता..व्यवहारीकतेचा टेंभा एकीकडे आणि अदेल्तात्तू धोरण दुसरीकडे..कशाचा कशाला नेम नाही..अशा लोकांच्यात जगायला लागतं याचाच दुक्ख आहे. एकतर हे सगळं सोडून फकिरी करण्याच मन: सामर्थ्य मिळाला पाहिजे नाहीतर, फासावानार्यांचे कान पीरगळता येतील अशी संपन्नता पाहिजे..
करायला जावं एक आणि व्हावा भलतच...! या गोष्टीचा प्रत्यंतर देणाऱ्या काही गोष्टी आज काल सतत घडत आहेत, त्यांचा हा संक्षिप्त लेखाजोखा!
नोकरीला लागल्यानंतर पहिला पगार हाती येण्या पूर्वी, एका मित्राला माझ्या दुसर्या मित्राकडून उसने दिलेले ५००० रुपये हा माझ्या आयुष्यातला पहिला 'हवाला' चा व्यवहार.याच व्यवहाराने यापुढे कुणाच्या हि 'हवाल्याने' कधी हि व्यवहार करायचा नाही हे शहाणपण दिलं. 'दया दुक्खाच कारण आहे' म्हणजे काय हे मला व्यवस्थित कळलं ते हि याच आठवड्यात. खिशात दमडी नसताना, मित्राच्या आलेल्या एस एम एस वर विश्वास ठेवून, दुसर्या मित्राला सांगून, अक्षरशः अर्ध्या तासाच्या आत खात्यात पैसे भरले गेले. त्या क्षणापासून, या आगंतुकपणे गरजू बनलेल्या मित्राने माझ्याकडे आणि माझ्या पैसे देणाऱ्या मित्राकडेही जी काही पाठ फिरवली कि बास रे बास! तब्बल दोन ते अडीच महिने झाले तरी याचा एस एम एस हि नाही आणि फोन हि नाही. दरवेळी मीच फोन करायचा, जणू काही त्याला वेळेत पैसे मिळवून दिले हा माझा गुन्हाच होता ! अजूनही गुंता तसाच आहे, माझं नशीब थोर म्हणून या पैसे देणाऱ्या मित्राने मला एका शब्दाने पैशाबद्दल विचारलेला नाही ! मुळात मनस्ताप पैसे नं मिळाल्याचा नाहीच, त्या मित्राने ज्या प्रकारे सरड्या प्रमाणे रंग बदलले त्याचं दुक्ख अधिक !
मी नंदुरबार मध्ये जिथे भाड्याने राहतो तिथे शेजारच्या खोलीत एक काकू त्यांच्या मुलां बरोबर राहतात. त्यांच्या मुलीचा लग्न होतं काल. त्यांचा संसार एका खोलीचा. तर माझ्या ताब्ब्यात दोन खोल्या. लग्न निम्मिता येणारी पाहुनी आणि एकूणच जास्तीचा समान ठेवण्या साठी त्यांनी माझ्या रिकाम्या खोल्यांची मागणी आधी साखरपुड्याच्या चार दिवसांसाठी म्हणून केली. त्याला होकार दिला. साखरपुड्या नंतर लग्न होईपर्यंत (आणि दोन-अडीच महिने ) सामान माझ्याच खोलीत राहू दे म्हणाल्या. तरी ठीक म्हणून हो म्हटला. माझं विचार हा कि, मी सकाळ पासून खोलीच्या बाहेर राहणार.मला खोलीत सामान असला काय नसला काय काय फरक पडणार ? रात्री झोपण्या पुरती 'साडे तीन हात जागा पुरेशी आहे. बरं बाकी गोष्टी म्हणाल तर- एकूण माणसांची संख्या हि तेवढीच-(घर मालकाच्या नजरेतून), नाही तरी त्यांनी जागा भाड्याने दिलेलीच मग आम्ही ती अशी वापरली तरी त्यात गैर वापर करण्याचा प्रश्नच नवता. तरीही मालकाच्या कुटुंबामध्ये एकूणच नाराजी होती. त्यांच्या मते मी यांना सरळ सामान काढून घ्या असं सांगून दar लावून घ्यायला हवं ! यातून त्या कुटुंबाला त्रास देण्यापलीकडे काहीही साध्य झाला नसतं हे माझं प्रांजळ मत .
पण इथेच घोळ झाला. माझ्याच बाथरूम मध्ये पाणी तुंबू लागल. शाम्पू चि पाकिटे, चहाची पावडर, इत्यादी गोष्टीनी बाथरूम तळ्यात परिवर्तीत होवू लागल. धड कपडे धुणं शक्य होईना, तेव्हा मालकाच्या कानावर घातलं.तर त्याचं उत्तर अचंबित करणार.म्हणे पाणी जातंय नं सावकाश सावकाश ..
जणू काही झालेलाच नाही असं मक्ख चेहरा....! 'सगळे आपल्याच देशात म्हणून गप्पा बसलो'. पुन्हा काही दिवस गेले, प्रश्न तसाच. परत मालकाला भेटायला गेलो. मालक गायब ( बाहेर गावी)! दुसरा कुणी मुलगा होता. त्याला म्हटला, हे बरं आहे "भाडं दोन दिवस उशिरा मिळाल तर चालत नाही, आणि बाथरूम साफ करून देता येत नाही सांगूनही ". १००% खरा असलेला विधान एव्हडा झोंबला त्यांना ...दोन दिवसांनी संध्याकाळी मलाच तंबी- "तुम्हाला माणुसकीच्या नात्याने दिला वापरायला, पसंत असेल तर रहा नसेल तर सोडून जा..." बेशारामपनाचा कळस करून ज्या मिजासीत मालकाने हे वाक्य सांगितला त्याला खरच तोड नाही. आत्तापर्यंत सतरा वेळा त्यांच्या सोयीसाठी जिना उतरून धुतलेले कपडे, जिना चढून नेलेला पाणी (पंप बंद असताना), एक साधा दिवाही नसलेल्या दोन खोलीचे मासिक १७०० रुपये भाडं ! तेही नंदुरबार सारख्या भागात..! सगळं सगळं फूकट गेला....!
वर कमाल म्हणजे ज्यांना मी खोली वापरायला दिली त्यांना १५ दिवसाची मुदत आणि मला चार दिवसाची...वा रे ! उद्धवा अजब तुझे सरकार....
दोन दिवस गेल्यावर...म्हटला जग राहती प्रमाणे थोडा मतलबी होवुया..! पुन्हा मालकाला भेटलो म्हटला ठीक आहे "माझीच चूक झाली, तुमचं एकदम बरोबर आहे! " हे सांगितल्या वर तणाव निवळला .. वर वर पण..माझ्या डोळ्यांच्या कडा ओल्या व्हायच्या थांबल्या नाहीत... आपला खरा असताना, हेतू चांगला असताना मलाच मान झुकवावी लागली याची फार मोठी बोच त्या पाठी होती.
बरोब्बर लग्नाच्या आदल्या रात्री..जेव्हा खोलीत गेलो तेव्हा खोलीला कार्यालयच स्वरूप आलेल. माझ्या छोट्याशा देवघरात, आरसा, वासेलीन अशा गोष्टी आलेल्या,, लादीला हळदीचा रंग, माझ्याच्ग खोलीत बूट -चपला घालून वावरणारी लोक...माझ्याच खोलीत मीच परका झालेला..! दिवसभर दमल्यावर छान झोपायचा 'मूड' असताना रात्री १०.३० ला सुरु झालेला बैंड....वाद्यांच्या ठेक्यावर नाचणाऱ्या चार वर्षांपासून ते पन्नाशी पर्यंतच्या 'मुन्नी' आणि 'शीला' ! नाचणाऱ्या पोरांवर ओवाळून दिल्या जाणार्या नोटा..,,,,,, मी हतबल होवून खोलीत आलो...बड्या मुश्किलीने जागा साफ सुफ करून घातलेल्या माझ्या अंथरुणावर कुणी तरी 'नाचलेला' स्पष्ट जाणवत होता. 'ठशांच्या'पुराव्याने मी ते सिद्ध करू शकत होतो. पुरावे नष्ट करून निराश मनाने मी डोळे मिटले. लष्कराच्या भाकर्या भाजण यालाच म्हणत असावेत बहुतेक.. !!!
लोक ज्या छोट्या छोट्या गोष्टींसाठी स्वताचा दिलेला शब्द बदलतात, खोटं बोलतात..त्याने फार त्रास होतो. पैसे द्यायचे नाहीत तर थेट तसं सांगायला हवं होता,,मला बाहेर काढायचा तर ठोस कारण द्यायला हवं होता..व्यवहारीकतेचा टेंभा एकीकडे आणि अदेल्तात्तू धोरण दुसरीकडे..कशाचा कशाला नेम नाही..अशा लोकांच्यात जगायला लागतं याचाच दुक्ख आहे. एकतर हे सगळं सोडून फकिरी करण्याच मन: सामर्थ्य मिळाला पाहिजे नाहीतर, फासावानार्यांचे कान पीरगळता येतील अशी संपन्नता पाहिजे..
शिक्षण पद्धती - एक चिंतन !
शिक्षण पद्धती - एक चिंतन !
पहिली पासून सुरु झालेला पुस्तकी शिक्षण थांबून काही महिने झाल्यावर जेव्हा नोकरीला लागलो त्या दिवसापासून मनामध्ये दबा धरून राहिलेला एक विचार म्हणजे आपली शिक्षण पद्धती किती बरोबर आणि किती चूक ? शाळेत शिकताना मनात वाटायचं कि याचा पुढे खूप उपयोग होतो, म्हणूनच आपल्याला शिकायचं आहे. काही तरी उपयोग नक्की होईल. आज मागे वळून बघताना असं वाटता कि उपयोग झालाच पण तो योग्य नाही झाला.
म्हणजे साधी गोष्ट, ते- निबंध,चूक कि बरोबर,कारणे द्या, समीकरणे सोडवा..सनावळ्या पाठांतर, घटना क्रमानुसार लिहा, साव्विस्तर उत्तरे द्या,...इत्यादी इत्यादी..गोष्टींमध्ये अडकून पडलेली ती बालपणाची अनमोल १५ ते १६ वर्षे अक्षरशः पाण्यात गेली असं वाटण्याजोगी परिस्थिती निर्माण झाली आहे.
बेंबीच्या देठापासून ओरडून म्हटलेला जण गण मन, वंदे मातरम, हम सब भारतीय हैं ...१५ ऑगस्ट २६ जानेवारी ला आलेल्या राजकीय पाहुण्यांची भाषणे ( ते फार कर्तुत्ववान आहेत असं मानून ) ऐकण,, एन सी सी - चि परेड..कविता पाठांतर, शुद्धलेखनाच्या वह्या तोंडी परीक्षा ..सगळं सगळं फूकट गेलं. म्हणजे त्या वेळी मनावर बिन्बवलेले आदर्श, आणि आजचे वास्तवातले 'आदर्श' यात इतकी मोठी तफावत आहे कि मुलांना शाळेत पाठवावा का ? आणि पाठवायचाच तर कुठल्या ? आणि कशासाठी ?
माझ्या सुदैवाने पहिली पासून एम एस सी पर्यंत शिक्षणावर झालेला खर्च हा परवडणारा होता. अभ्यास क्रम कंटाळवाणा असला तरी ते शिकवणारे शिक्षक समर्पित वृत्तीचे होते ( अर्थातच काही ), त्या मूळे त्यांच्या कडूनच जास्त शिकता आलं. पण ज्या गोष्टीशी घेणं ना देणं त्या गोष्टी करण्यात हि वर्ष का वाया घालवली हे अजूनही कळत नाही. असं असताना, पुढच्या पिढीला याच पद्धतीत शाळेत पाठवणं म्हणजे 'ये रे माझ्या मागल्या 'होईल. त्यात आता बालवाडी पासून असलेली फी चि रक्कम, शाळेपर्यंत रिक्षा / टेक्सी मधून कोंबून नेणा आणि आणणं, अकारण धरला जाणारा इंग्रजी माध्यमाचा आग्रह, आणि सरते शेवटी हे सर्व कशा साठी ? हा अनुत्तरीत राहणारा प्रश्न. या सर्व परिस्थितीत काय काय करता येईल याचा विचार चक्र सतत डोक्यात फिरत असतं.
मुळात भारतातील शिक्षण पद्धती हि कुणा साठी काम करते हा महत्वाचा मुद्दा आहे.आपण ज्या नोकरीच्या संधी पर्यंत पोचण्या साठी या शिक्षणाचा आग्रह धरतो ती संधी म्हणजे नेमका काय आहे हे आधी जाणून घेतला पाहिजे. आज च्या घडीला ८० % नोकर्या ह्या येन केन प्रकारेण इतरांची हमाली करण्याच्याच आहेत. आणि हि हमाली करवून घेणारे जे ठेकेदार आहेत ते त्यांच्या पिढ्यान पिढ्यांची सोय करून केव्हाच मालामाल झालेले आहेत. त्यांच्या उद्योग धंद्यांची आणि इतर व्यवहारांची हमाली करू शकणा मनुष्यबळ तयार करणं येवढा एकाच लक्ष्य ठेवून सारी यंत्रणा राबवली जात आहे.आपण उगाचच खुश होत असतो..नोकरीच्या पदा वर आणि पगारावर..!
बरं माझा आक्षेप किंवा चिंतेचा विषय हा दोन्ही प्रकारे आहे. एक ज्यांच्या लेखी या हमालीला पर्याय नाही. ती करावीच लागणार.या मानादालीन साठी मला असं वाटता कि अभ्यास क्रमा मध्ये काही बदल घडवावेच लागतील. जसे कि- प्रत्येकाला पहिली पासून शिकवायचा कि हा देश जाती- पातीचा आहे, इथे सगळीकडे असमानता आहे. दुसर्याच्या तोंडाचा घास पळवायची तयारी असेल तरच तुम्ही जिवंत राहाल. देशाशी प्रतारणा करणं म्हणजे पुण्य कर्म आहे. बेफाम पैसा आणि प्रसिद्धी मिळवण्या साठी कुठल्याही थराला जाण्याची तयारी तुम्ही ठेवायला हवी. पैसा प्रसिद्धी मिळाल्यावरही इथे इन्कम टैक्स चुकवणं, म्हणजे जणू क्रांती कार्य आहे.जितका जास्त आत्मसन्मान तुम्ही गहाण ठेवाल तितक्या प्रमाणात तुमचं भलं होईल. इथे जितका चांगल्या प्रकारे तुम्ही खोटं बोलाल तितक्या लवकर तुमचं उत्कर्ष होईल. दारू पिणं, सिगारेटी फुकण , कमीतकमी कपड्यातल्या बायका फिरवणं, आणि जास्तीत जास्त अंगप्रदर्शन करणं हे अत्यंत आवश्यक आहे. पैसा आणि पैसा हेच तुमचं लक्ष्य असला पाहिजे. इत्यादि गोष्टी ह्या 'मूल्य' शिक्षणाच्याच तासाला मुलांना समजावून सांगितल्या पाहिजेत. ए.राजा., कलमाडी, लालू यादव,यांच्या कर्तुत्वाचे धडे, शरदाची कायम कात्रजच्या घाटातून झालेली सुटका, ललित मोदींपासून ते इतर अनेक दूरच्या ओळखीच्या लोकांशी त्यांनी केलेले यशस्वी तह, वयस्कर पंत प्रधानांनी सरकार चालवण्यासाठी म्हणून केलेला ७०००० कोटी रुपयांचा त्याग.. इत्यादी गोष्टी मुलाबालांकडून घोटून घेतल्याच पाहिजेत. मुला बाळांना, 'आदर्श' सारख्या वास्तू त घेवून जावून प्रेरणा दिली गेली पाहिजे. अशा पद्धतीने मुला बाळांची सर्वंकष तयारी करून घेवून मग त्यांच्या निर्लज्ज पणा नुसार वर्गवारी करून त्यातूनही जे अधिकाधिक लाच देवू शकतील त्यांची एक राष्ट्रीय स्तरावर सामायिक परीक्षा घेवून मगच त्यांना विशेष शिक्षणासाठी परेदेशी विद्यापिथान्माधेही प्रशिक्षण देण्यात यायला हवे. या साठी कराची स्थित 'डॉन' चे विद्यापीठ हे आय आय अहेमदाबाद च्या तुल्यबळ समजले जावे. इथपर्यंत पोचण्याची क्षमता नसलेल्यांनी देशात असलेल्या फुटकळ संधी जसे- मार्केटिंग, सेलिंग, बँकिंग, इन्सुरंस या मध्ये नशीब आजमावून पाहावे. त्यातही गुलामीत स्वातंत्र्य उपभोगण्याची इच्छा असलेल्यांनी आय टी कंपन्या मध्ये काम करावे. हा बदल आजच्या घडीला नोकरी लागल्यावर मानसिकतेत करणं हे खूप कठीण जातं. सबब सतत 'बिनडोक' सुधारणा करणाऱ्या शिक्षण खात्याने वरील सूचनांची दखल घेवून अमुलाग्र बदल घडवल्यास पहिल्या दिवसापासून आदर्श गुलाम तयार होतील.
पर्याय दोन- ज्यांना हमाली मंजूर नाही- अशांसाठी किमान खालील; बदल शिक्षणात झालेच पाहिजेत.
किमान १-२ नव्या भाषा,( परदेशी भाषांकडे वळण्या पूर्वी भारत भूमितील अन्य भाषा शिकणा अधिक उत्तम ), क्रिकेट वगळून इतर खेळ खेळण्यासाठी पुरेशी जागा, आणि प्रशिक्षक, क्लासेस , गाईड आणि व्यवसायांची भंपक गिरी ताबडतोब बंद करून संगीत, कला, वांग्मय, गायन..इत्यादी गोष्टींसाठी विशेष साहाय्य आणि प्रोत्साहन. जगावर भारतीयांचा राज्य अशा बातम्या एकीकडे आणि भारतामाधुनच गायब होणारं भारतीयपण, हेच भारतीयत्व जपण्यासाठी भारतीय वेशभूषेचा प्रसार आणि प्राधान्य. खाणं - पिणं उच्चार या सर्वांमध्ये ज्येष्ठांचा मार्गदर्शन घेवून भारतीयत्वाचा मूळ गाभा कायम राखणं-जतन आणि संवर्धन."चूक ते चूक " म्हणण्याचा सामर्थ्य असलेली सशक्त पिढी घडविण्यासाठी मनोबल- तपोबल वाढविणारी शिक्षण पद्धती आज देशाला हवी आहे. 'प्रामाणिक' माणसा घडविण्याचा आव्हान पेलू शकणारी शिक्षण पद्धती तयार होण्यासाठी राजकीय हस्तक्षेप आणि बाजारू शिक्षण पद्धती बंद होणा अत्यंत आवश्यक आहे.
वर सुचवलेले दोन्ही कडचे बदल प्रत्यक्षात येणं कठीण असला तरी आपण आपल्या मनाशी ठरवला तर आपल्या पाल्यावर तरी 'जाणीवेचा' संस्कार करू शकता. मृगजळामागे धावण्यास आपण त्याला प्रवृत्त करू नाकं. तो पळत असेल तर, आपण पुढे होवून त्याला जल, आणि मृगजळ यातला फरक ओळखायला शिकवा. तो त्याचं स्वत्व विसार्ण्यापुर्वी .
पहिली पासून सुरु झालेला पुस्तकी शिक्षण थांबून काही महिने झाल्यावर जेव्हा नोकरीला लागलो त्या दिवसापासून मनामध्ये दबा धरून राहिलेला एक विचार म्हणजे आपली शिक्षण पद्धती किती बरोबर आणि किती चूक ? शाळेत शिकताना मनात वाटायचं कि याचा पुढे खूप उपयोग होतो, म्हणूनच आपल्याला शिकायचं आहे. काही तरी उपयोग नक्की होईल. आज मागे वळून बघताना असं वाटता कि उपयोग झालाच पण तो योग्य नाही झाला.
म्हणजे साधी गोष्ट, ते- निबंध,चूक कि बरोबर,कारणे द्या, समीकरणे सोडवा..सनावळ्या पाठांतर, घटना क्रमानुसार लिहा, साव्विस्तर उत्तरे द्या,...इत्यादी इत्यादी..गोष्टींमध्ये अडकून पडलेली ती बालपणाची अनमोल १५ ते १६ वर्षे अक्षरशः पाण्यात गेली असं वाटण्याजोगी परिस्थिती निर्माण झाली आहे.
बेंबीच्या देठापासून ओरडून म्हटलेला जण गण मन, वंदे मातरम, हम सब भारतीय हैं ...१५ ऑगस्ट २६ जानेवारी ला आलेल्या राजकीय पाहुण्यांची भाषणे ( ते फार कर्तुत्ववान आहेत असं मानून ) ऐकण,, एन सी सी - चि परेड..कविता पाठांतर, शुद्धलेखनाच्या वह्या तोंडी परीक्षा ..सगळं सगळं फूकट गेलं. म्हणजे त्या वेळी मनावर बिन्बवलेले आदर्श, आणि आजचे वास्तवातले 'आदर्श' यात इतकी मोठी तफावत आहे कि मुलांना शाळेत पाठवावा का ? आणि पाठवायचाच तर कुठल्या ? आणि कशासाठी ?
माझ्या सुदैवाने पहिली पासून एम एस सी पर्यंत शिक्षणावर झालेला खर्च हा परवडणारा होता. अभ्यास क्रम कंटाळवाणा असला तरी ते शिकवणारे शिक्षक समर्पित वृत्तीचे होते ( अर्थातच काही ), त्या मूळे त्यांच्या कडूनच जास्त शिकता आलं. पण ज्या गोष्टीशी घेणं ना देणं त्या गोष्टी करण्यात हि वर्ष का वाया घालवली हे अजूनही कळत नाही. असं असताना, पुढच्या पिढीला याच पद्धतीत शाळेत पाठवणं म्हणजे 'ये रे माझ्या मागल्या 'होईल. त्यात आता बालवाडी पासून असलेली फी चि रक्कम, शाळेपर्यंत रिक्षा / टेक्सी मधून कोंबून नेणा आणि आणणं, अकारण धरला जाणारा इंग्रजी माध्यमाचा आग्रह, आणि सरते शेवटी हे सर्व कशा साठी ? हा अनुत्तरीत राहणारा प्रश्न. या सर्व परिस्थितीत काय काय करता येईल याचा विचार चक्र सतत डोक्यात फिरत असतं.
मुळात भारतातील शिक्षण पद्धती हि कुणा साठी काम करते हा महत्वाचा मुद्दा आहे.आपण ज्या नोकरीच्या संधी पर्यंत पोचण्या साठी या शिक्षणाचा आग्रह धरतो ती संधी म्हणजे नेमका काय आहे हे आधी जाणून घेतला पाहिजे. आज च्या घडीला ८० % नोकर्या ह्या येन केन प्रकारेण इतरांची हमाली करण्याच्याच आहेत. आणि हि हमाली करवून घेणारे जे ठेकेदार आहेत ते त्यांच्या पिढ्यान पिढ्यांची सोय करून केव्हाच मालामाल झालेले आहेत. त्यांच्या उद्योग धंद्यांची आणि इतर व्यवहारांची हमाली करू शकणा मनुष्यबळ तयार करणं येवढा एकाच लक्ष्य ठेवून सारी यंत्रणा राबवली जात आहे.आपण उगाचच खुश होत असतो..नोकरीच्या पदा वर आणि पगारावर..!
बरं माझा आक्षेप किंवा चिंतेचा विषय हा दोन्ही प्रकारे आहे. एक ज्यांच्या लेखी या हमालीला पर्याय नाही. ती करावीच लागणार.या मानादालीन साठी मला असं वाटता कि अभ्यास क्रमा मध्ये काही बदल घडवावेच लागतील. जसे कि- प्रत्येकाला पहिली पासून शिकवायचा कि हा देश जाती- पातीचा आहे, इथे सगळीकडे असमानता आहे. दुसर्याच्या तोंडाचा घास पळवायची तयारी असेल तरच तुम्ही जिवंत राहाल. देशाशी प्रतारणा करणं म्हणजे पुण्य कर्म आहे. बेफाम पैसा आणि प्रसिद्धी मिळवण्या साठी कुठल्याही थराला जाण्याची तयारी तुम्ही ठेवायला हवी. पैसा प्रसिद्धी मिळाल्यावरही इथे इन्कम टैक्स चुकवणं, म्हणजे जणू क्रांती कार्य आहे.जितका जास्त आत्मसन्मान तुम्ही गहाण ठेवाल तितक्या प्रमाणात तुमचं भलं होईल. इथे जितका चांगल्या प्रकारे तुम्ही खोटं बोलाल तितक्या लवकर तुमचं उत्कर्ष होईल. दारू पिणं, सिगारेटी फुकण , कमीतकमी कपड्यातल्या बायका फिरवणं, आणि जास्तीत जास्त अंगप्रदर्शन करणं हे अत्यंत आवश्यक आहे. पैसा आणि पैसा हेच तुमचं लक्ष्य असला पाहिजे. इत्यादि गोष्टी ह्या 'मूल्य' शिक्षणाच्याच तासाला मुलांना समजावून सांगितल्या पाहिजेत. ए.राजा., कलमाडी, लालू यादव,यांच्या कर्तुत्वाचे धडे, शरदाची कायम कात्रजच्या घाटातून झालेली सुटका, ललित मोदींपासून ते इतर अनेक दूरच्या ओळखीच्या लोकांशी त्यांनी केलेले यशस्वी तह, वयस्कर पंत प्रधानांनी सरकार चालवण्यासाठी म्हणून केलेला ७०००० कोटी रुपयांचा त्याग.. इत्यादी गोष्टी मुलाबालांकडून घोटून घेतल्याच पाहिजेत. मुला बाळांना, 'आदर्श' सारख्या वास्तू त घेवून जावून प्रेरणा दिली गेली पाहिजे. अशा पद्धतीने मुला बाळांची सर्वंकष तयारी करून घेवून मग त्यांच्या निर्लज्ज पणा नुसार वर्गवारी करून त्यातूनही जे अधिकाधिक लाच देवू शकतील त्यांची एक राष्ट्रीय स्तरावर सामायिक परीक्षा घेवून मगच त्यांना विशेष शिक्षणासाठी परेदेशी विद्यापिथान्माधेही प्रशिक्षण देण्यात यायला हवे. या साठी कराची स्थित 'डॉन' चे विद्यापीठ हे आय आय अहेमदाबाद च्या तुल्यबळ समजले जावे. इथपर्यंत पोचण्याची क्षमता नसलेल्यांनी देशात असलेल्या फुटकळ संधी जसे- मार्केटिंग, सेलिंग, बँकिंग, इन्सुरंस या मध्ये नशीब आजमावून पाहावे. त्यातही गुलामीत स्वातंत्र्य उपभोगण्याची इच्छा असलेल्यांनी आय टी कंपन्या मध्ये काम करावे. हा बदल आजच्या घडीला नोकरी लागल्यावर मानसिकतेत करणं हे खूप कठीण जातं. सबब सतत 'बिनडोक' सुधारणा करणाऱ्या शिक्षण खात्याने वरील सूचनांची दखल घेवून अमुलाग्र बदल घडवल्यास पहिल्या दिवसापासून आदर्श गुलाम तयार होतील.
पर्याय दोन- ज्यांना हमाली मंजूर नाही- अशांसाठी किमान खालील; बदल शिक्षणात झालेच पाहिजेत.
किमान १-२ नव्या भाषा,( परदेशी भाषांकडे वळण्या पूर्वी भारत भूमितील अन्य भाषा शिकणा अधिक उत्तम ), क्रिकेट वगळून इतर खेळ खेळण्यासाठी पुरेशी जागा, आणि प्रशिक्षक, क्लासेस , गाईड आणि व्यवसायांची भंपक गिरी ताबडतोब बंद करून संगीत, कला, वांग्मय, गायन..इत्यादी गोष्टींसाठी विशेष साहाय्य आणि प्रोत्साहन. जगावर भारतीयांचा राज्य अशा बातम्या एकीकडे आणि भारतामाधुनच गायब होणारं भारतीयपण, हेच भारतीयत्व जपण्यासाठी भारतीय वेशभूषेचा प्रसार आणि प्राधान्य. खाणं - पिणं उच्चार या सर्वांमध्ये ज्येष्ठांचा मार्गदर्शन घेवून भारतीयत्वाचा मूळ गाभा कायम राखणं-जतन आणि संवर्धन."चूक ते चूक " म्हणण्याचा सामर्थ्य असलेली सशक्त पिढी घडविण्यासाठी मनोबल- तपोबल वाढविणारी शिक्षण पद्धती आज देशाला हवी आहे. 'प्रामाणिक' माणसा घडविण्याचा आव्हान पेलू शकणारी शिक्षण पद्धती तयार होण्यासाठी राजकीय हस्तक्षेप आणि बाजारू शिक्षण पद्धती बंद होणा अत्यंत आवश्यक आहे.
वर सुचवलेले दोन्ही कडचे बदल प्रत्यक्षात येणं कठीण असला तरी आपण आपल्या मनाशी ठरवला तर आपल्या पाल्यावर तरी 'जाणीवेचा' संस्कार करू शकता. मृगजळामागे धावण्यास आपण त्याला प्रवृत्त करू नाकं. तो पळत असेल तर, आपण पुढे होवून त्याला जल, आणि मृगजळ यातला फरक ओळखायला शिकवा. तो त्याचं स्वत्व विसार्ण्यापुर्वी .
रुखरुख ...आणि एक व्हालेनटाइन
रुखरुख ....
हळूहळू चढणाऱ्या गंजा प्रमाणे काही गोष्टींची खंत अलगद मनामध्ये साठत जाते. आपल्याच नकळत. पुन्हा दुसर्या गोष्टीवर नाराज होवून हिरमुसून बसल्यावर मग लक्षात येत जाते हळुवार पणे, साठलेली खंत. नाराज होणं हि दोन प्रकारचा- एक तर अत्यंत दुखी झाल्यावर वाट्याला येणारा एकटेपण जाणवून देणारा, किंवा कितीही खुश असलो तरी त्या ख़ुशी मध्ये अनिकुणी तरी ताबडतोब सामील झालाच पाहिजे अशी इच्छा असूनही ते घडत नाही त्यावेळी जाणवणारं. म्हणजे नेमका आत्ता माझ्या मनात जे सुरु आहे ते हेच...लिहायचा आहे ते आणि मी जे लिहितोय ते यांचा मेळ बसत नाहीये. मनातला मूळ मुद्दा आणि प्रत्यक्ष वस्तुस्थिती यांच्या अधे- मध्ये अडकायला होतं. हे अडकणा जसा आपल्या हाती नाही तसाच त्यातून बाहेर येवून मुक्त विहार करणं हे हि आपल्या हाती नाही. बद्धता आणि मुक्तता अनुभवणं एव्हढंच आपण करू शकतो. बाकी सर्व ईश्वराधीन.
जवळ भ्रमणध्वनी असून, क्रमांक, पुरेसे पैसे शिल्लक असूनही काही वेळा...(बर्याच वेळा) हवं त्या क्षणी आपल्याला हवं त्या व्यक्तीशी बोलता येईलच असाही नाही ! कधी संपर्कच होत नाही, तर कधी मुद्दाम उत्तर दिला जात नाही. कारणं बदलत राहतात , परिणाम तोच होतो." कृपया थांबा थोड्या वेळाने संपर्क करा आपण प्रतीक्षित आहात....". नोकरी साठी दिलेल्या परीक्षांपासून, कुणा खास मैत्रिणी च्या सहवास सोडा - ओ संवादासाठी देखील आम्हीच कायम प्रतीक्षित.....वा रे दुनिया दारी..........!!!
रेल्वे च्या तिकीटा पासून ते, व्हालेनटाइन च्या स्वप्नातीत गुलाबा पर्यंत आम्ही कायम प्रतीक्षितच...ते हि हा विश्वास ठेवून कि जे होतं ते चांगलाच होता...!!! वा हे बरं आहे , आम्ही चांगुल पणावर मारे विश्वास ठेवून वयाची पंचीवीस वर्ष ( कमीत कमी ९ व्हालेनटाएन ) फुकट घालवली..तरी आमच्या चांगुल पणावर भाळणारी आम्हाला कुणी भेटलीच नाही अजून...फक्त दोन जणांचीच चर्चा जोरात...सालाबाद प्रमाणे त्याला विरोध करणारे, आणि प्रेमात बरबाद झालो तरी हरकत नाही प्रेम करायचंच असं ठरवून रिंगणात (बोटातल्या )उतरणारे ! आम्ही दोन्हीकडे प्रतीक्षितच ...!
निर्व्यसनी असणं, मितभाषी असणं, आणि मुख्य म्हणजे व्यवहारी असणं हे सर्व सदगुण म्हणजे गुलाबा पासून दूर ठेवणारे काटे असतात हे जर का लहानपणी कळला असता तर...... मारे आम्ही आज असे एकाकी असे लेख लिहित का बसलो असतो ? मस्त उद्याची तयारी करत बसलो असतो कि..!
पण काय करता ... नशिबान थट्टा आज(वर) मांडली ...!
बहुतेक एकाकी पणाने आमच्या नशिबाला लाल गुलाब देवून वश केला असावं..व्हालेनटाइन च्या जन्मा आधीच.. !
हळूहळू चढणाऱ्या गंजा प्रमाणे काही गोष्टींची खंत अलगद मनामध्ये साठत जाते. आपल्याच नकळत. पुन्हा दुसर्या गोष्टीवर नाराज होवून हिरमुसून बसल्यावर मग लक्षात येत जाते हळुवार पणे, साठलेली खंत. नाराज होणं हि दोन प्रकारचा- एक तर अत्यंत दुखी झाल्यावर वाट्याला येणारा एकटेपण जाणवून देणारा, किंवा कितीही खुश असलो तरी त्या ख़ुशी मध्ये अनिकुणी तरी ताबडतोब सामील झालाच पाहिजे अशी इच्छा असूनही ते घडत नाही त्यावेळी जाणवणारं. म्हणजे नेमका आत्ता माझ्या मनात जे सुरु आहे ते हेच...लिहायचा आहे ते आणि मी जे लिहितोय ते यांचा मेळ बसत नाहीये. मनातला मूळ मुद्दा आणि प्रत्यक्ष वस्तुस्थिती यांच्या अधे- मध्ये अडकायला होतं. हे अडकणा जसा आपल्या हाती नाही तसाच त्यातून बाहेर येवून मुक्त विहार करणं हे हि आपल्या हाती नाही. बद्धता आणि मुक्तता अनुभवणं एव्हढंच आपण करू शकतो. बाकी सर्व ईश्वराधीन.
जवळ भ्रमणध्वनी असून, क्रमांक, पुरेसे पैसे शिल्लक असूनही काही वेळा...(बर्याच वेळा) हवं त्या क्षणी आपल्याला हवं त्या व्यक्तीशी बोलता येईलच असाही नाही ! कधी संपर्कच होत नाही, तर कधी मुद्दाम उत्तर दिला जात नाही. कारणं बदलत राहतात , परिणाम तोच होतो." कृपया थांबा थोड्या वेळाने संपर्क करा आपण प्रतीक्षित आहात....". नोकरी साठी दिलेल्या परीक्षांपासून, कुणा खास मैत्रिणी च्या सहवास सोडा - ओ संवादासाठी देखील आम्हीच कायम प्रतीक्षित.....वा रे दुनिया दारी..........!!!
रेल्वे च्या तिकीटा पासून ते, व्हालेनटाइन च्या स्वप्नातीत गुलाबा पर्यंत आम्ही कायम प्रतीक्षितच...ते हि हा विश्वास ठेवून कि जे होतं ते चांगलाच होता...!!! वा हे बरं आहे , आम्ही चांगुल पणावर मारे विश्वास ठेवून वयाची पंचीवीस वर्ष ( कमीत कमी ९ व्हालेनटाएन ) फुकट घालवली..तरी आमच्या चांगुल पणावर भाळणारी आम्हाला कुणी भेटलीच नाही अजून...फक्त दोन जणांचीच चर्चा जोरात...सालाबाद प्रमाणे त्याला विरोध करणारे, आणि प्रेमात बरबाद झालो तरी हरकत नाही प्रेम करायचंच असं ठरवून रिंगणात (बोटातल्या )उतरणारे ! आम्ही दोन्हीकडे प्रतीक्षितच ...!
निर्व्यसनी असणं, मितभाषी असणं, आणि मुख्य म्हणजे व्यवहारी असणं हे सर्व सदगुण म्हणजे गुलाबा पासून दूर ठेवणारे काटे असतात हे जर का लहानपणी कळला असता तर...... मारे आम्ही आज असे एकाकी असे लेख लिहित का बसलो असतो ? मस्त उद्याची तयारी करत बसलो असतो कि..!
पण काय करता ... नशिबान थट्टा आज(वर) मांडली ...!
बहुतेक एकाकी पणाने आमच्या नशिबाला लाल गुलाब देवून वश केला असावं..व्हालेनटाइन च्या जन्मा आधीच.. !
GURUNOMICS
With the announcement of increased repo and reverse repo rate and expected average inflation rate from 5.5 % p.a. to around 7.5 % ,RBI have taken a short term major to check the mounting pressure of inflation on Indian economy. The situation is going to be much more difficult in ensuing economical year. As far as inflation is concern it is about to stabilise itself in double digit growth i.e. 12-15 %.
Yes it will create havoc in economy of India. This is just the beginning of the melodrama. Let me explain one by one. With possible delay of Monsoon ,entire Kharip crop is in danger. Means it will affect directly at least 70% of Indian population. Mine prediction of possible late arrival of Monsoon is based on the common sense. As last year have received shower up to the month of November, leading to the destruction of Rabi crops, such as Onion, Grapes. The current inflation is the outcome of recent past. Again to add the worries of common man, unlikely movement of deregulation of fuel prices will create disaster indirectly. As crude oil prices will most likely to shoot up beyond 110$/barrel, the increased import bill will create hole in to the pocket of govt oil companies. Which as a routine practice Govt will pay this bill but from whom and how is the real question.
As annual budgetary allocation for defence will increase by 10%, allocation for other nationally important programs such as ADHAR, and other routine expenses of Govt, there is little scope to expect any good news in upcoming budget. Govt. may increase the budgetary allocation for developmental programmes. With several IPO's of PSU's in pipeline, Govt will get some kitty in pocket but it will fall short of the need.Most expected IPO of BSNL is likely to postpone due to current issue of 2G scam. Govt. will prefer to go slow. In addition to PSU's there are several other organisations which will make their IPO this year. These IPO's are also going to suck the money from Indian market. (Yes it will get money from FII as well, but they will take it out very soon for lucrative returns.) Which may tumble the stock market ones again.( What happened after the IPO of Rel. Power ). So Stock market may remain stable around 22000 mark.
After taking due care Indian budget is always a deficit budget. So next year too that will be the case. So here is the real danger lies. As current situation of Indian banking is quite different. At one hand they will have to buy the Govt. securities in order to follow the RBI guidelines, and in other case they are facing shortage of funds, to meet the demand of advances (loans given to borrowers). With the proportion of advances the liabilities of the Indian bank are too short. So in this case they have acquire more and more fund from the customer too keep the current pace. That's why current increase in FD rates is likely to continue in next year as well. And investor may cherish the interest rate of 12 % as well. But on other side he will have to pay more interest on loans. So to handle the pressure of local & international market is a tough task. As Couple of Europian union's member countries can engulf in economical crises, leading to global slowdown at one hand and on the other the growing 'DESI' economy, will squiz the national economy. So get ready to drink 'cutting Chaay' at Rs.12 next year.
Yes it will create havoc in economy of India. This is just the beginning of the melodrama. Let me explain one by one. With possible delay of Monsoon ,entire Kharip crop is in danger. Means it will affect directly at least 70% of Indian population. Mine prediction of possible late arrival of Monsoon is based on the common sense. As last year have received shower up to the month of November, leading to the destruction of Rabi crops, such as Onion, Grapes. The current inflation is the outcome of recent past. Again to add the worries of common man, unlikely movement of deregulation of fuel prices will create disaster indirectly. As crude oil prices will most likely to shoot up beyond 110$/barrel, the increased import bill will create hole in to the pocket of govt oil companies. Which as a routine practice Govt will pay this bill but from whom and how is the real question.
As annual budgetary allocation for defence will increase by 10%, allocation for other nationally important programs such as ADHAR, and other routine expenses of Govt, there is little scope to expect any good news in upcoming budget. Govt. may increase the budgetary allocation for developmental programmes. With several IPO's of PSU's in pipeline, Govt will get some kitty in pocket but it will fall short of the need.Most expected IPO of BSNL is likely to postpone due to current issue of 2G scam. Govt. will prefer to go slow. In addition to PSU's there are several other organisations which will make their IPO this year. These IPO's are also going to suck the money from Indian market. (Yes it will get money from FII as well, but they will take it out very soon for lucrative returns.) Which may tumble the stock market ones again.( What happened after the IPO of Rel. Power ). So Stock market may remain stable around 22000 mark.
After taking due care Indian budget is always a deficit budget. So next year too that will be the case. So here is the real danger lies. As current situation of Indian banking is quite different. At one hand they will have to buy the Govt. securities in order to follow the RBI guidelines, and in other case they are facing shortage of funds, to meet the demand of advances (loans given to borrowers). With the proportion of advances the liabilities of the Indian bank are too short. So in this case they have acquire more and more fund from the customer too keep the current pace. That's why current increase in FD rates is likely to continue in next year as well. And investor may cherish the interest rate of 12 % as well. But on other side he will have to pay more interest on loans. So to handle the pressure of local & international market is a tough task. As Couple of Europian union's member countries can engulf in economical crises, leading to global slowdown at one hand and on the other the growing 'DESI' economy, will squiz the national economy. So get ready to drink 'cutting Chaay' at Rs.12 next year.
मला लाडावणारी माणस........
मला लाडावणारी माणस........
मेस मध्ये जेवायला गेलो होतो. ताक संपलेलं. मिळणार नाही असं वाटत असतानाच, तिथे काम करणारा मुलगा येतो काय, ताजा ताक करतो काय !
बरं ते ताक नव्हताच तसं.. ते एकदम ग्लास भरून दिलेला जरासा घुसालालेला दहीच होता...! ना घुसललेला ताक पिताना..अशा प्रकारे वेळोवेळी माझे लाड पुरवणाऱ्या माणसांच्या आठवणींनी विचार मात्रं चांगले घुसळून निघाले. नंदुरबार मध्ये आज ज्या मेस मध्ये जेवतो तिथे - आग्रहाने फक्त मलाच वाढली जाणारी -सुकी भाजी ..( फक्त एकदाच मिळेल असं फलक लावलेला असूनही ! ) दरात मिळणारी सूट... वेगळीच. इस्त्रीवाले 'चाचा' ज्या आस्थेने चौकशी करतात... वर दरात सवलत देतात सगळाच व्यवहाराच्या गणितात ना बसणारा.. आणि म्हणूनच मनात घर करून रहाणार. हे झाला आजचा.. पण इथे येई पर्यंत...लाड करणारे... बरेच आहेत. एमेस्सी ला थेसिस च्या कामी अनमोल मदत करणाऱ्या डॉ. मॉली जोसेफ, सौ अजिथा या शिक्षिका.. आणि परीक्षेत अत्यंत मोलाची मदत करणारी माझी सहाध्यायी चि. अंजली ,,,,!! केरळ मध्ये स्वादिष्ट जेवण आस्थेने देणारा हॉटेल राजस्थान चा नोकरवर्ग,,, खास माझ्या साठी आणून मिळणारा चिरलेला टोमेटो ! दापोली आणि केरळ मध्ये प्रत्येक लीब्ररी मध्ये संध्याकाळी रूम वर घेवून जाण्यासाठी मिळालेला पेपर..! हि परवानगी आणि पेपर देणारा स्टाफ.!
मला कायम स्वताचे पैसे खर्च करून फोन करणारा अभी, समीर दादा, केव्हाही फोन केल्यावर हवं ते काम करणारा विक्रांत मलुष्टे. रात्री अपरात्री मला चहा करून देण्यापासून ते माझी अविरत काळजी करण्यात कधीही नं चुकलेला. .. माझ्या त्रासाने कधी हि नं चिडलेला माझा पूर्वाश्रमीचा रूम पार्टनर - अनिकेत कोनकर. दापोलीच्या चार वर्षामध्ये मला भारावून सोडणारा ( आज आमचे मतभेद आहेत हि बाब वेगळी ) ऋषी. कॉलेज आणि कॅन्टीन मधले पदार्थ निव्वळ याच्या मूळे चविष्ठ झाले. मनासारखा 'गोड' निव्वळ दुधाचा चहा, नवीन कॅसेट, गाडीतून फिरण्याची हौस...मजा...आणि हवं तेव्हा आर्थिक पाठबळ हे सर्व याने त्यावेळी मला दिला, यात दुमत नाही. कायम बिनधास्त राहणारा आणि म्हणूनच कधीही गंभीरपणे विचारात नं घेतला गेलेला राहुल हातिसकर... आज मात्रं आठवणीने फोन करतो, दापोलीत गेल्यावर अगत्याने स्वागत करतो.
दापोलीत आई प्रमाणे माया करणाऱ्या सौ.देवधर काकू. कायम हसतमुख, डब्यात आलेल्या भाकर्या, गुळाची पोळी, गाजराचा हलवा, काजुगाराची उसळ.. आणि मुळात समोरच्या साठी मायेने काही करण्याची वृत्ती कधीही विसरताच येणार नाही. 'पोट भरला' काकू डब्यातला 'थोडा कमी करा'.. असं सांगायला लागणारा मी- नक्कीच लाडावलेला होतो यात वाद नाही. पुण्यात आल्यावर रक्ताच्या नात्याच्या ओढीने अगत्य करणारा अनिल दादा..परीक्षा केंद्रावर सोडणं असो, राहणं, पोटोबा..अथवा स्वारगेट ला गाडी मिळवून देणा असो.. दादा आहे म्हटल्यावर काळजी चा कारणच उरत नाही. पिरान्दावान्यातले भावे कुटुंब...काकडीच्या पातोल्यांपासून...निराश्या दुधापार्यांता.. आणि शब्दात नं सानागता येणारे भावनिक लाड करणारं !
घरात सगळ्यांचा लाडका असलो तरी ते अनुभवण्या एव्हडा संपर्क आणि सहवास सख्या चुलत नातेवाईकांशी आलं नाही. एक तर वयातला अंतर आणि माझ्या पूर्ण वेगळ्या अभिरुची यामुळे आणि लांब राहिल्यामुळे तसं अंतर कायमच राहिला. तरीही चुलत भावापेक्षाही मैत्रीचा आणि विचारांचा नातं ज्याने जुळवला... मला इतरांपेक्षा अधिक चांगला समजून घेतला तो धनु दादा. या उलट रत्नागिरी मध्ये.. रक्ताचा नातं नसला तरीही नात्याची ओढ लावणारा टिळक आळी तील जोशी कुटुंब. पहिलीत असल्यापासून यांच्याकडे जातोय पण आपुलकीची ओढ आणि होणारे लाड तसूभरही कमी नाहीत !
माझा मिरजोला गाव.ज्याने माझे सर्वाधिक लाड केले. मला आपला मानून..माझे गुण-अवगुण पोटात घातले. जाता येता शाळेतून 'लिफ्ट' देणाऱ्या लोकांपासून माझे बाबा गेल्यावर, ऐन दिवाळीत एकाही फटाका नं वाजवणाऱ्या माझ्या गावाबद्दल ऋणी राहणं येव्हादाच माझ्या हातात आहे. खास माझ्यासाठी ऐपत नसताना पेढे आणून देणारी,,, चिकी- गोळ्या देणारी आणि माझ्या सुखदुखात समरूप होणारी पार्वती काकू.
माझ्या मुंजीत, मला खांद्यावर बसवून भिक्षवलीची मिरवणूक काळकाई च्या देवळात घेवून जाणारे विश्वास काका , आणि माझा दुसरा घर म्हणता येईल असं जोगळेकरांचा कुटुंब.
हक्काने जाऊन जेवायलाही बसावा येवडी काळजी करणारी आणि प्रत्यक्ष कृती करणारी भाटवडेकर आजी.
घड्याळाची, पेपरची, सायकल ची वह्यांची आणि जिभेची सर्व हौस पूर्ण करणारे, 'बाबा'. माझ्या सर्व 'विम्झीकल' वागण्या बोलण्याचे धक्के पचवूनही मला पूर्ण पाठींबा देणारी आणि अजूनही 'पेपर- पुस्तक. परीक्षा-आणि फिरणं' या सर्वांचा आर्थिक भार उचलणारी, आणि माझ्या काळजी ने तितकीच हळवी होणारी , संकटांची कारणं नं देता मला प्रोत्साहन देणारी माझी समर्थ 'आई' !!!
या सर्व लोकांची आठवण त्या एका ताका मूळे झाली. प्रसन्नतेचा लोणी मनाच्या भांड्यात तरंगला . येव्हाडी सर्व मानसं माझ्या आयुष्याचा भाग ज्याने केली, तो भगवंता माझे लाड या पुढेही असेच करील. या अपेक्षेसह-
आपला 'लाडका' गुरुप्रसाद हरी खाडिलकर.
मेस मध्ये जेवायला गेलो होतो. ताक संपलेलं. मिळणार नाही असं वाटत असतानाच, तिथे काम करणारा मुलगा येतो काय, ताजा ताक करतो काय !
बरं ते ताक नव्हताच तसं.. ते एकदम ग्लास भरून दिलेला जरासा घुसालालेला दहीच होता...! ना घुसललेला ताक पिताना..अशा प्रकारे वेळोवेळी माझे लाड पुरवणाऱ्या माणसांच्या आठवणींनी विचार मात्रं चांगले घुसळून निघाले. नंदुरबार मध्ये आज ज्या मेस मध्ये जेवतो तिथे - आग्रहाने फक्त मलाच वाढली जाणारी -सुकी भाजी ..( फक्त एकदाच मिळेल असं फलक लावलेला असूनही ! ) दरात मिळणारी सूट... वेगळीच. इस्त्रीवाले 'चाचा' ज्या आस्थेने चौकशी करतात... वर दरात सवलत देतात सगळाच व्यवहाराच्या गणितात ना बसणारा.. आणि म्हणूनच मनात घर करून रहाणार. हे झाला आजचा.. पण इथे येई पर्यंत...लाड करणारे... बरेच आहेत. एमेस्सी ला थेसिस च्या कामी अनमोल मदत करणाऱ्या डॉ. मॉली जोसेफ, सौ अजिथा या शिक्षिका.. आणि परीक्षेत अत्यंत मोलाची मदत करणारी माझी सहाध्यायी चि. अंजली ,,,,!! केरळ मध्ये स्वादिष्ट जेवण आस्थेने देणारा हॉटेल राजस्थान चा नोकरवर्ग,,, खास माझ्या साठी आणून मिळणारा चिरलेला टोमेटो ! दापोली आणि केरळ मध्ये प्रत्येक लीब्ररी मध्ये संध्याकाळी रूम वर घेवून जाण्यासाठी मिळालेला पेपर..! हि परवानगी आणि पेपर देणारा स्टाफ.!
मला कायम स्वताचे पैसे खर्च करून फोन करणारा अभी, समीर दादा, केव्हाही फोन केल्यावर हवं ते काम करणारा विक्रांत मलुष्टे. रात्री अपरात्री मला चहा करून देण्यापासून ते माझी अविरत काळजी करण्यात कधीही नं चुकलेला. .. माझ्या त्रासाने कधी हि नं चिडलेला माझा पूर्वाश्रमीचा रूम पार्टनर - अनिकेत कोनकर. दापोलीच्या चार वर्षामध्ये मला भारावून सोडणारा ( आज आमचे मतभेद आहेत हि बाब वेगळी ) ऋषी. कॉलेज आणि कॅन्टीन मधले पदार्थ निव्वळ याच्या मूळे चविष्ठ झाले. मनासारखा 'गोड' निव्वळ दुधाचा चहा, नवीन कॅसेट, गाडीतून फिरण्याची हौस...मजा...आणि हवं तेव्हा आर्थिक पाठबळ हे सर्व याने त्यावेळी मला दिला, यात दुमत नाही. कायम बिनधास्त राहणारा आणि म्हणूनच कधीही गंभीरपणे विचारात नं घेतला गेलेला राहुल हातिसकर... आज मात्रं आठवणीने फोन करतो, दापोलीत गेल्यावर अगत्याने स्वागत करतो.
दापोलीत आई प्रमाणे माया करणाऱ्या सौ.देवधर काकू. कायम हसतमुख, डब्यात आलेल्या भाकर्या, गुळाची पोळी, गाजराचा हलवा, काजुगाराची उसळ.. आणि मुळात समोरच्या साठी मायेने काही करण्याची वृत्ती कधीही विसरताच येणार नाही. 'पोट भरला' काकू डब्यातला 'थोडा कमी करा'.. असं सांगायला लागणारा मी- नक्कीच लाडावलेला होतो यात वाद नाही. पुण्यात आल्यावर रक्ताच्या नात्याच्या ओढीने अगत्य करणारा अनिल दादा..परीक्षा केंद्रावर सोडणं असो, राहणं, पोटोबा..अथवा स्वारगेट ला गाडी मिळवून देणा असो.. दादा आहे म्हटल्यावर काळजी चा कारणच उरत नाही. पिरान्दावान्यातले भावे कुटुंब...काकडीच्या पातोल्यांपासून...निराश्या दुधापार्यांता.. आणि शब्दात नं सानागता येणारे भावनिक लाड करणारं !
घरात सगळ्यांचा लाडका असलो तरी ते अनुभवण्या एव्हडा संपर्क आणि सहवास सख्या चुलत नातेवाईकांशी आलं नाही. एक तर वयातला अंतर आणि माझ्या पूर्ण वेगळ्या अभिरुची यामुळे आणि लांब राहिल्यामुळे तसं अंतर कायमच राहिला. तरीही चुलत भावापेक्षाही मैत्रीचा आणि विचारांचा नातं ज्याने जुळवला... मला इतरांपेक्षा अधिक चांगला समजून घेतला तो धनु दादा. या उलट रत्नागिरी मध्ये.. रक्ताचा नातं नसला तरीही नात्याची ओढ लावणारा टिळक आळी तील जोशी कुटुंब. पहिलीत असल्यापासून यांच्याकडे जातोय पण आपुलकीची ओढ आणि होणारे लाड तसूभरही कमी नाहीत !
माझा मिरजोला गाव.ज्याने माझे सर्वाधिक लाड केले. मला आपला मानून..माझे गुण-अवगुण पोटात घातले. जाता येता शाळेतून 'लिफ्ट' देणाऱ्या लोकांपासून माझे बाबा गेल्यावर, ऐन दिवाळीत एकाही फटाका नं वाजवणाऱ्या माझ्या गावाबद्दल ऋणी राहणं येव्हादाच माझ्या हातात आहे. खास माझ्यासाठी ऐपत नसताना पेढे आणून देणारी,,, चिकी- गोळ्या देणारी आणि माझ्या सुखदुखात समरूप होणारी पार्वती काकू.
माझ्या मुंजीत, मला खांद्यावर बसवून भिक्षवलीची मिरवणूक काळकाई च्या देवळात घेवून जाणारे विश्वास काका , आणि माझा दुसरा घर म्हणता येईल असं जोगळेकरांचा कुटुंब.
हक्काने जाऊन जेवायलाही बसावा येवडी काळजी करणारी आणि प्रत्यक्ष कृती करणारी भाटवडेकर आजी.
घड्याळाची, पेपरची, सायकल ची वह्यांची आणि जिभेची सर्व हौस पूर्ण करणारे, 'बाबा'. माझ्या सर्व 'विम्झीकल' वागण्या बोलण्याचे धक्के पचवूनही मला पूर्ण पाठींबा देणारी आणि अजूनही 'पेपर- पुस्तक. परीक्षा-आणि फिरणं' या सर्वांचा आर्थिक भार उचलणारी, आणि माझ्या काळजी ने तितकीच हळवी होणारी , संकटांची कारणं नं देता मला प्रोत्साहन देणारी माझी समर्थ 'आई' !!!
या सर्व लोकांची आठवण त्या एका ताका मूळे झाली. प्रसन्नतेचा लोणी मनाच्या भांड्यात तरंगला . येव्हाडी सर्व मानसं माझ्या आयुष्याचा भाग ज्याने केली, तो भगवंता माझे लाड या पुढेही असेच करील. या अपेक्षेसह-
आपला 'लाडका' गुरुप्रसाद हरी खाडिलकर.
माझं लग्न - माझी भूमिका...
माझं लग्न - माझी भूमिका...
एका मैत्रिणीचा इमेल..".जाती बाहेरच्या लग्नाबद्दल तुझं मत काय ?" साव्विस्तर लिही. जातीतल्या मैत्रिणीने असा अनपेक्षित विचारलेला प्रश्न बघून म्हटला मांदावीच माझी भूमिका एकदाची. मुळात आजच्या काळात मध्यम वर्गी मुलाचा लग्न होणा हेच कठीण होऊन बसलंय. म्हणजे आई वडील निवृत्तीच्या उंबर्यावर आलेले. फार मोठी संपत्ती गाठीशी नाही. खावून पिवून सुखी एवढंच. त्यात हि मुलगा जर का 'आय टी' क्षेत्रात कामाला नसेल, एमबी ए, नसेल तर झालं...त्याचे हालच ! म्हणजे आय-टी च्या महाभागांनी या इतस्र क्षेत्रातल्या ( माझ्या सारख्या) मुलांचे प्रचंड नुकसान केले आहे. कुठल्याही आई बापाला आपली मुलगी हि संपन्नता असलेल्या घरात नांदावी असाच वाटणार. त्यातही आय टी वाल्यांचे गालेलात्था पगाराचे आकडे आणि परदेशी जाण्याची संधी या दोन बाबी कुठल्याही मुलीला मोहात पाडणाऱ्या. म्हणजे मुळात ज्यांच्याशी लग्न करायला हरकत नाही अशा मुलीच मोठ्याप्रमाणावर कुणाही मध्यम वर्गीय मुलाकडे पाठ फिरवणार. इथे मध्यम वर्गीय म्हणजे २० ते २२ हजार पगार घेणारी मुलं. बरं येव्हड्या पगार साठी ती मुलं हि आपल्या घरा दारा पासून लांबच राहतात. म्हणजे अगदी कुणी एखादी मुलगी लग्न साठी चालून आली, घराच्य्नी आग्रह धरला तरी आपल्या पगारात हे सगळा कसा भागणार ?हा प्रश्न संभाव्य उपवरांना (विचारी) छाळातोच. एकदम काही पगार ३०-४० हजार होणार नाही हे त्यांना पक्का माहित असतं. म्हणजे दोनच पर्याय नजरे समोर..एक म्हणजे तारेवरची कसरत करत जी कोणी मुलगी येईल ( अर्थातच ती आणि कामी उत्पन्न गटातली आणि तुलनेने कमी शिकलेली असणार..) ती ला हो म्हणून संसार करायचा. किंवा नोकरी करणारी मुलगी शोधायची. म्हणजे निदान आर्थिक गणिताचा प्रश्न मिटला.
माझ्या दृष्टीने आयुष्यातल्या अत्यंत महत्वाच्या निर्णयात इतर अनेक बाबी या प्रामुख्याने तपासल्या गेल्या पाहिजेत. म्हणजे 'दोघांचे' विचार जुळतात का ? एकत्र येण्यामागे निव्वळ शारीरिक आकर्षण हे कारण आहे, का खरोखर विचारांची- जाणिवांची ओढ आहे ? कुणी जर का प्रेमात पडलेले असतील तर त्यांनी साथीदाराच्या गोड गोड बोलण्यापेक्षा अवघड प्रसंगी, अपयशाच्या काळात खंबीर पणे आपल्या पाठी ठाम उभा राहण्याची क्षमता आपल्या संभाव्य साथीदाराची आहे का ? हे आधी तपासायला हवं. वेळ प्रसंगी कान पकडून तूझ चुकतंय हे सांगायचा धाडस हवं. आणि फार महत्वाचा म्हणजे आपण सोडून इतरांशी तिचं / त्याचा वागणं बोलणं कसा आहे ? याची स्पष्ट कल्पना असली पाहिजे. अनोळखी व्यक्तीशी लग्नगाठ बांधण्यापेक्षा परिचयातल्या मुलीशी जी मला खूप छान समजून घेते अशा मुलीशीच मी लग्न करीन. अर्थात जातीतल्याच-'कोकणस्थ ब्राह्मण ' असलेल्या मुलीशीच.
आता तुमच्या मनात येणाऱ्या 'का'? या प्रश्नाचा माझा वीस्लेषण असं- आचार- विचार, वाणी- उच्चार, आवड आणि आहार या बाबतीत माझ्या ज्या अपेक्षा आहेत त्या माझ्याच जातीतल्या साथीदाराकडून पूर्ण होतील अशी माझी धारणा आहे. आणि एक, जाती बाहेरच्या लग्नाचा प्रसार आणि समर्थन करणाऱ्या तमाम मंडळीनी खुशाल आपल्या पेक्षा खालच्या जातीतील मुलीशी लग्न करावा. त्यांचं मन राखण्यासाठी मी माझा निर्णय बदलणार नाही ! माझा इतर जातींना / धर्मांना बिलकुल विरोध नाही. पण मी माझ्या स्वत्वाला टाकून त्यांना गोंजारणार नाही हे निश्चित. आम्ही ब्राह्मणांनी स्वत्व सोडला म्हणून इतरांच्या नजरेतला मान कमी झाला. आपण व्यवस्थित राहिला तर इतर जातीची लोकच आपली जास्त काळजी घेतात हा माझा अनुभव आहे.
लग्नात होणार्या दाग-दागिने, कपडे , विडिओ शूटिंग, खोटं खोटं हसून केला जाणारा फोटो शूट इत्यादी खर्चिक बाबींना माझा तीव्र विरोध आहे. सामारांभातली सहजता या गोष्टींमुळे निघून जाते. विधी बाजूला राहतात, नको त्या गोष्टींचा स्तोम माजत. वरातीतला नाचकाम-धांगड धिंगा या सगळ्या मला ना पटणार्या बाबी आहेत. असो. वधु पक्षा कडून होणार्या खर्चात 'आपल्या परिचितांची' जेवणावळ घालण्याची वर पक्षाची प्रथा तर मला माझ्या लग्नात मोडूनच काढायची आहे. नसते मान-पान लुडबुडू नं देता कमी खर्चात आणि अधिक आनंदात विवाह करणं निश्चित शक्य आहे.
फक्त कुणा 'एकीचाच'-
'उपवर' - गुरुप्रसाद खाडिलकर.
९५६१४३४९८८
नंदुरबार दुपोरी १२.३० वा
एका मैत्रिणीचा इमेल..".जाती बाहेरच्या लग्नाबद्दल तुझं मत काय ?" साव्विस्तर लिही. जातीतल्या मैत्रिणीने असा अनपेक्षित विचारलेला प्रश्न बघून म्हटला मांदावीच माझी भूमिका एकदाची. मुळात आजच्या काळात मध्यम वर्गी मुलाचा लग्न होणा हेच कठीण होऊन बसलंय. म्हणजे आई वडील निवृत्तीच्या उंबर्यावर आलेले. फार मोठी संपत्ती गाठीशी नाही. खावून पिवून सुखी एवढंच. त्यात हि मुलगा जर का 'आय टी' क्षेत्रात कामाला नसेल, एमबी ए, नसेल तर झालं...त्याचे हालच ! म्हणजे आय-टी च्या महाभागांनी या इतस्र क्षेत्रातल्या ( माझ्या सारख्या) मुलांचे प्रचंड नुकसान केले आहे. कुठल्याही आई बापाला आपली मुलगी हि संपन्नता असलेल्या घरात नांदावी असाच वाटणार. त्यातही आय टी वाल्यांचे गालेलात्था पगाराचे आकडे आणि परदेशी जाण्याची संधी या दोन बाबी कुठल्याही मुलीला मोहात पाडणाऱ्या. म्हणजे मुळात ज्यांच्याशी लग्न करायला हरकत नाही अशा मुलीच मोठ्याप्रमाणावर कुणाही मध्यम वर्गीय मुलाकडे पाठ फिरवणार. इथे मध्यम वर्गीय म्हणजे २० ते २२ हजार पगार घेणारी मुलं. बरं येव्हड्या पगार साठी ती मुलं हि आपल्या घरा दारा पासून लांबच राहतात. म्हणजे अगदी कुणी एखादी मुलगी लग्न साठी चालून आली, घराच्य्नी आग्रह धरला तरी आपल्या पगारात हे सगळा कसा भागणार ?हा प्रश्न संभाव्य उपवरांना (विचारी) छाळातोच. एकदम काही पगार ३०-४० हजार होणार नाही हे त्यांना पक्का माहित असतं. म्हणजे दोनच पर्याय नजरे समोर..एक म्हणजे तारेवरची कसरत करत जी कोणी मुलगी येईल ( अर्थातच ती आणि कामी उत्पन्न गटातली आणि तुलनेने कमी शिकलेली असणार..) ती ला हो म्हणून संसार करायचा. किंवा नोकरी करणारी मुलगी शोधायची. म्हणजे निदान आर्थिक गणिताचा प्रश्न मिटला.
माझ्या दृष्टीने आयुष्यातल्या अत्यंत महत्वाच्या निर्णयात इतर अनेक बाबी या प्रामुख्याने तपासल्या गेल्या पाहिजेत. म्हणजे 'दोघांचे' विचार जुळतात का ? एकत्र येण्यामागे निव्वळ शारीरिक आकर्षण हे कारण आहे, का खरोखर विचारांची- जाणिवांची ओढ आहे ? कुणी जर का प्रेमात पडलेले असतील तर त्यांनी साथीदाराच्या गोड गोड बोलण्यापेक्षा अवघड प्रसंगी, अपयशाच्या काळात खंबीर पणे आपल्या पाठी ठाम उभा राहण्याची क्षमता आपल्या संभाव्य साथीदाराची आहे का ? हे आधी तपासायला हवं. वेळ प्रसंगी कान पकडून तूझ चुकतंय हे सांगायचा धाडस हवं. आणि फार महत्वाचा म्हणजे आपण सोडून इतरांशी तिचं / त्याचा वागणं बोलणं कसा आहे ? याची स्पष्ट कल्पना असली पाहिजे. अनोळखी व्यक्तीशी लग्नगाठ बांधण्यापेक्षा परिचयातल्या मुलीशी जी मला खूप छान समजून घेते अशा मुलीशीच मी लग्न करीन. अर्थात जातीतल्याच-'कोकणस्थ ब्राह्मण ' असलेल्या मुलीशीच.
आता तुमच्या मनात येणाऱ्या 'का'? या प्रश्नाचा माझा वीस्लेषण असं- आचार- विचार, वाणी- उच्चार, आवड आणि आहार या बाबतीत माझ्या ज्या अपेक्षा आहेत त्या माझ्याच जातीतल्या साथीदाराकडून पूर्ण होतील अशी माझी धारणा आहे. आणि एक, जाती बाहेरच्या लग्नाचा प्रसार आणि समर्थन करणाऱ्या तमाम मंडळीनी खुशाल आपल्या पेक्षा खालच्या जातीतील मुलीशी लग्न करावा. त्यांचं मन राखण्यासाठी मी माझा निर्णय बदलणार नाही ! माझा इतर जातींना / धर्मांना बिलकुल विरोध नाही. पण मी माझ्या स्वत्वाला टाकून त्यांना गोंजारणार नाही हे निश्चित. आम्ही ब्राह्मणांनी स्वत्व सोडला म्हणून इतरांच्या नजरेतला मान कमी झाला. आपण व्यवस्थित राहिला तर इतर जातीची लोकच आपली जास्त काळजी घेतात हा माझा अनुभव आहे.
लग्नात होणार्या दाग-दागिने, कपडे , विडिओ शूटिंग, खोटं खोटं हसून केला जाणारा फोटो शूट इत्यादी खर्चिक बाबींना माझा तीव्र विरोध आहे. सामारांभातली सहजता या गोष्टींमुळे निघून जाते. विधी बाजूला राहतात, नको त्या गोष्टींचा स्तोम माजत. वरातीतला नाचकाम-धांगड धिंगा या सगळ्या मला ना पटणार्या बाबी आहेत. असो. वधु पक्षा कडून होणार्या खर्चात 'आपल्या परिचितांची' जेवणावळ घालण्याची वर पक्षाची प्रथा तर मला माझ्या लग्नात मोडूनच काढायची आहे. नसते मान-पान लुडबुडू नं देता कमी खर्चात आणि अधिक आनंदात विवाह करणं निश्चित शक्य आहे.
फक्त कुणा 'एकीचाच'-
'उपवर' - गुरुप्रसाद खाडिलकर.
९५६१४३४९८८
नंदुरबार दुपोरी १२.३० वा
मूर्खांचे आदर्श राज्य , उर्जेचे प्रकल्प... आणि अकलेचा अंधार !
मूर्खांचे आदर्श राज्य , उर्जेचे प्रकल्प... आणि अकलेचा अंधार !
कोकणात हट्टाने आणल्या जाणार्या उर्जा प्रकल्पांचा वेगवेगळ्या समित्यांकडून आणि संघटनांकडून वेगवेगळा आढावा घेण्या ऐवजी
एकत्रित पाहणी केलीच गेली पाहिजे. मधुमेह झालेल्या माणसाने जर का दहा वेगवेगळ्या डॉक्टरांना केवळ एक जिलबी खाल्ली तर चालेल का ?
"मी लगेच मारणार तर नाही ना" ? असे विचारले तर सगळे एकजात नाहीच म्हणतील. जिलबी खायला परवानगी देतील. म्हणून त्या रुग्णाने जर का दहा डॉक्टरांनी हो म्हटला म्हणून १० जिलब्या खाल्या तर काय होईल ??? आणि त्याचा परिणाम कुठला डॉक्टर टाळू शकेल ? नाकारू शकेल ?
आमच्या स्वहित वादी लोकनेत्यांना या प्रकल्पांमध्ये मिळू घातलेल्या 'मलई' साठी अक्खा कोकण नासवून टाकायला ते तयार झाले आहेत. प्रकल्प उभे राहतीलच याची पुरेपूर काळजी अगदी वरच्या टेबला पासून पंचायती च्या स्तरापर्यंत घेण्यात आलीच आहे. या सर्वांसाठी लोब्बिंग करणारी 'रेदिया' कोन आहे हे अजून गुलदस्त्यातच आहे.
अशोक असो व पृथ्वीराज...लोकांच्या भावनांचा अनादर करणं, आणि मतलबा करता लोकांच्या आयुष्याशी खेळणं हे विलासी राजसत्तेच आणि राष्ट्रवादी राजकारणच मुख्य सूत्र झाला आहे. आम्ही स्थानिकांनी आता नक्षल वादी व्हायचा ? का, बाडबिस्तरा गुंडाळून काही वर्षात कोकणातून पोबारा करायची तयारी ठेवायची ? काही ना काहीतरी करावा लागणारच आहे....
कोकणात हट्टाने आणल्या जाणार्या उर्जा प्रकल्पांचा वेगवेगळ्या समित्यांकडून आणि संघटनांकडून वेगवेगळा आढावा घेण्या ऐवजी
एकत्रित पाहणी केलीच गेली पाहिजे. मधुमेह झालेल्या माणसाने जर का दहा वेगवेगळ्या डॉक्टरांना केवळ एक जिलबी खाल्ली तर चालेल का ?
"मी लगेच मारणार तर नाही ना" ? असे विचारले तर सगळे एकजात नाहीच म्हणतील. जिलबी खायला परवानगी देतील. म्हणून त्या रुग्णाने जर का दहा डॉक्टरांनी हो म्हटला म्हणून १० जिलब्या खाल्या तर काय होईल ??? आणि त्याचा परिणाम कुठला डॉक्टर टाळू शकेल ? नाकारू शकेल ?
आमच्या स्वहित वादी लोकनेत्यांना या प्रकल्पांमध्ये मिळू घातलेल्या 'मलई' साठी अक्खा कोकण नासवून टाकायला ते तयार झाले आहेत. प्रकल्प उभे राहतीलच याची पुरेपूर काळजी अगदी वरच्या टेबला पासून पंचायती च्या स्तरापर्यंत घेण्यात आलीच आहे. या सर्वांसाठी लोब्बिंग करणारी 'रेदिया' कोन आहे हे अजून गुलदस्त्यातच आहे.
अशोक असो व पृथ्वीराज...लोकांच्या भावनांचा अनादर करणं, आणि मतलबा करता लोकांच्या आयुष्याशी खेळणं हे विलासी राजसत्तेच आणि राष्ट्रवादी राजकारणच मुख्य सूत्र झाला आहे. आम्ही स्थानिकांनी आता नक्षल वादी व्हायचा ? का, बाडबिस्तरा गुंडाळून काही वर्षात कोकणातून पोबारा करायची तयारी ठेवायची ? काही ना काहीतरी करावा लागणारच आहे....
ती असताना ती नसताना....
ती असताना ती नसताना....
फरक तसा पडतंच नाही....
आपण तसे एकटेच असतो नेहमी,
हे फक्त वेळेत कळत नाही,
ती नसताना, मजा होती,
तंद्रीत माझ्याच हरवून
जगण्यात नशा होती,
मित्र , गप्पा, खाणं आणि झोप,
सगळ्यांची ओढ अखंड होती !
सगळे एकतर आपलेच,
किंवा थेट परके.
एवढीच विभागणी होती,
अचानक तिची ओळख झाली,
मैत्रीच्या थांब्यावर,
प्रेमाचा भ्रम झाला,
माझा मलाच....
ती तशीच स्थिर होती,
मित्र, घरचे, बाहेरचे,
एवढे सगळे सोडून..
तीच फक्त जवळची होती....!
तसा तिने मला अंतरावरच ठेवलं,
पण मीच आपली वेड्यासारखी ,
"नंतर सांगेल ती"...
म्हणत लढाई चालू ठेवली ,
मनाची, वेळाची, आणि पैशांची
रसद खर्ची घालूनही,
नियंत्रण रेषा ओलंडता येत नाही,
हे फार उशिरा लक्षात आलं...
ती तशीच होती.. प्राप्त परिस्थिती !
स्वप्नं, जाणिवा- उणीवा,
या सर्व माझ्याच मी लादून घेतलेल्या,
ती आधीपासूनच...तशी होती...
विश्वासाचा गळा घोटून ,
एका ना सांगता येणाऱ्या प्रश्नचिन्हाचा,
विचार करत,
मी अधांतरी झाल्यावरही,
आपल्यातच रममाण,
ती तशीच आहे...
मी मात्र 'शेवरीच्या' कापसा सारखा,
अधांतरी, माझ्याच शोधात,,,
.ती नसताना ती असताना
फरक तसा पडतंच नाही,,,
आपला असणंच, महत्वाच,
तेच नेमका कुणाच्या नजरेत नाही,
बाकी ती असताना- नसताना,
फरक तसा पडतंच नाही..!
- गुरुप्रसाद हरी खाडिलकर.
९५६१४३४९८८
नंदुरबार
संध्याकाळी- ७.५५
फरक तसा पडतंच नाही....
आपण तसे एकटेच असतो नेहमी,
हे फक्त वेळेत कळत नाही,
ती नसताना, मजा होती,
तंद्रीत माझ्याच हरवून
जगण्यात नशा होती,
मित्र , गप्पा, खाणं आणि झोप,
सगळ्यांची ओढ अखंड होती !
सगळे एकतर आपलेच,
किंवा थेट परके.
एवढीच विभागणी होती,
अचानक तिची ओळख झाली,
मैत्रीच्या थांब्यावर,
प्रेमाचा भ्रम झाला,
माझा मलाच....
ती तशीच स्थिर होती,
मित्र, घरचे, बाहेरचे,
एवढे सगळे सोडून..
तीच फक्त जवळची होती....!
तसा तिने मला अंतरावरच ठेवलं,
पण मीच आपली वेड्यासारखी ,
"नंतर सांगेल ती"...
म्हणत लढाई चालू ठेवली ,
मनाची, वेळाची, आणि पैशांची
रसद खर्ची घालूनही,
नियंत्रण रेषा ओलंडता येत नाही,
हे फार उशिरा लक्षात आलं...
ती तशीच होती.. प्राप्त परिस्थिती !
स्वप्नं, जाणिवा- उणीवा,
या सर्व माझ्याच मी लादून घेतलेल्या,
ती आधीपासूनच...तशी होती...
विश्वासाचा गळा घोटून ,
एका ना सांगता येणाऱ्या प्रश्नचिन्हाचा,
विचार करत,
मी अधांतरी झाल्यावरही,
आपल्यातच रममाण,
ती तशीच आहे...
मी मात्र 'शेवरीच्या' कापसा सारखा,
अधांतरी, माझ्याच शोधात,,,
.ती नसताना ती असताना
फरक तसा पडतंच नाही,,,
आपला असणंच, महत्वाच,
तेच नेमका कुणाच्या नजरेत नाही,
बाकी ती असताना- नसताना,
फरक तसा पडतंच नाही..!
- गुरुप्रसाद हरी खाडिलकर.
९५६१४३४९८८
नंदुरबार
संध्याकाळी- ७.५५
मी कालचा आणि आजचा- माझ्याच नजरेतून
मी कालचा आणि आजचा- माझ्याच नजरेतून
लहानपणापासून इतरांपेक्षा काहीतरी वेगळा करण्याची ओढ, आणि त्यासाठी काहीही झाला तरी दुसर्यांचा नुकसान करायचा नाही हि तळमळ सोडली तर आज माझ्याच बर्यच जाणिवांचा संदर्भ माझ्याच पुरता बदलला आहे. जो मला इतरांच्या वागण्या बोलण्यात प्रतीत होताना जाणवतो. या क्षणी जाणवणाऱ्या अशाच काही बाबी.
एकेकाळी शाळेच्या गेट जवळच्या वडापाव च्या गाडीवर मिळणाऱ्या चटणी-पाव चं हि प्रचंड आकर्षण होता. त्या वयात वाद-पाव, मसाला डोसा, पाव-भाजी अशा गोष्टी म्हणजे मेजवानी वाटायची राव . चायनीज आणि पंजाबी पदर्थ तर शाळेच्या वयापर्यंत गावीही नव्हते. त्यानंतर शिक्षणा साठी घरापासून लांब गेलो आणि सकाळ संध्याकाळ बाहेरचा खावून आता जीभ खरच कंटाळली आहे. आता छान आई च्या हाताचा तूप मेतकुट घातलेला गुरगुट्या भात, मस्त हापूस आंब्याच्या लोणच्याच्या फोडी बरोबर दही भात, वरणभात - साजूक तुपाची धार वर धरून खायची ओढ लागून राहिली आहे.
शाळेचा गणवेश शोधून , तो घालून शाळेत पुन्हा दंगामस्ती करायला काय मजा येईल....असं आत्ता वाटतंय जेव्हा ते करता येणार नाही हे सुस्पष्ट दिसत आहे. पण त्या वेळी ओढ होती ती केव्हा एकदा या अभ्यासाच्या- परीक्षेच्या कत्कतीतून बाहेर पडेन याची. सापेक्षता हि परिस्थितीनुसार माणसाला कशी बदलवते हे समजून घेताना आतून फार फार वेदना होतात. रोज 'फोरमल' कपडे, किंवा अगदी-जीन्स ची पंत आणि टी-शर्ट यांचं हि कंटाळा आलाय....पुन्हा एकदा मस्त चड्डी बनायन वर माझ्या मिरजोल्यात मस्त गावभर अक्षरशः उंडारत फिरायचा आहे. आणि लहानपणी सारखेच 'कुठे लोळून आलास दिवस भर' ? असे 'पार्वती काकू' च्या तोंडचे शब्द ऐकायचेत. चप्पल ना घालता, अनवाणी पायांनी लाल मातीत बागडायचं आहे, प्रत्येकाच्या गोठ्यात जावून ' हवं तेव्हढा 'शेण; हाताने उचलून आणायचं आहे. पाण्याची तनचाईi असताना घराबाहेरचा अंगण स्वताचे हात शेणात भरून अंगण हिराच्या झाडूने , आणि घरातली खोली हाताने सारवायची आहे.... त्यातली मजा ह्या झगमगीत मार्बाल मध्ये नाही.....सारवलेल्या जमिनीवरच लोळण घेवून पूर्वीसारखाच तल्लीन होऊन 'खाडीलकारांचा - 'नवाकाळ ' वाचायचा आहे...घराची दार सताड उघडी ठेवून घराबाहेर भटकायचं आहे....., शेजारच्या पिंपळाच्या झाडाचा वारा अंगावर घेत मस्त झोपून जायचं आणि, रात्री समोरच्या राताम्ब्याच्या झाडावरचे काजवे बघत बघत अंगणात रात्रभर जगात राहायचा आहे.... कारचं अप्रूप तेव्हाही नव्हतं आजही नाही.... जोगळेकरांच्या बैल गाडीतून मस्त प्रत्येक खड्ड्याचा दणका सोसत हात घट्ट धरून फिरायचा आहे....!
आपल्या कडे येणारा पैसा हा जसा प्रतिष्ठा देतो तसाच तो आपल्याला इतरांपासून दूरही नेतो. आता सर / साहेब म्हणतात सगळेच ( मनातून शिव्याही घालत असतील .ती गोष्ट वेगळी), पण आता "ए दाद्या" असं आपुलकीने कानावर येणारे बोल नाही ऐकायला मिळत. खूप मनापासून प्रेम करणारं आणि मला ओळखणारं माझं आपला गावातलं माणूस किंवा ' अरे खाड्या' म्हणणाऱ्या माझ्या मित्राची पाठीवर बसणारी चापटी आताच्या 'व्यावसायिक हस्तांदोलनात' मला क्षणोक्षणी आठवते.....!!!!!!!!!!!!!!!!
घरी आल्यावर, घरात पूल ठेवण्यापूर्वी छातीवर पायाचे पंजे ठेवून उद्या मारत स्वागत करणारी 'अक्का'आमची कुटुंब घटक (कुत्री),, आता नाही...., तरी नवीन एखादा कुत्र्याचा पिल्लू पाळायचा आहे.ज्याच्या मध्ये मला हरवलेली अक्का दिसेल....!
संध्याकाळी हातपाय धुवून देवांसमोर बसून शुभंकरोती म्हणायची आहे,,, आणि देवासामोराच्या वाटीतला नेवेद्याचा दुध पिवून तळात तशीच अलिप्त राहिलेली साखर चाटून खायची आहे.......,,,...................
यातली कुठलीही गोष्ट आता मला रुबाब या सदरा खाली करायची नाहीये तर एक हौस म्हणून आणि मस्त निसर्गाच्या सान्निध्यात चिंतन करत आत्म रूपाचा शोध घेण्यासाठी करायची आहे.................
माझ्या पुर्वापुण्यायी मूळे येव्हढ सुंदर बाल पण आणि मस्त माणसांचा सहवास मला मिळाला....
तशीच 'सच्ची' माणसा मला या पुढेही मिळोत. देवा या आठवणी अशाच चिरकाल माझ्या मनाला शांतीची अनुभूती देत राहोत.
या सदिच्छे सह.....
आपला गुरुप्रसाद हरी खाडिलकर.
लहानपणापासून इतरांपेक्षा काहीतरी वेगळा करण्याची ओढ, आणि त्यासाठी काहीही झाला तरी दुसर्यांचा नुकसान करायचा नाही हि तळमळ सोडली तर आज माझ्याच बर्यच जाणिवांचा संदर्भ माझ्याच पुरता बदलला आहे. जो मला इतरांच्या वागण्या बोलण्यात प्रतीत होताना जाणवतो. या क्षणी जाणवणाऱ्या अशाच काही बाबी.
एकेकाळी शाळेच्या गेट जवळच्या वडापाव च्या गाडीवर मिळणाऱ्या चटणी-पाव चं हि प्रचंड आकर्षण होता. त्या वयात वाद-पाव, मसाला डोसा, पाव-भाजी अशा गोष्टी म्हणजे मेजवानी वाटायची राव . चायनीज आणि पंजाबी पदर्थ तर शाळेच्या वयापर्यंत गावीही नव्हते. त्यानंतर शिक्षणा साठी घरापासून लांब गेलो आणि सकाळ संध्याकाळ बाहेरचा खावून आता जीभ खरच कंटाळली आहे. आता छान आई च्या हाताचा तूप मेतकुट घातलेला गुरगुट्या भात, मस्त हापूस आंब्याच्या लोणच्याच्या फोडी बरोबर दही भात, वरणभात - साजूक तुपाची धार वर धरून खायची ओढ लागून राहिली आहे.
शाळेचा गणवेश शोधून , तो घालून शाळेत पुन्हा दंगामस्ती करायला काय मजा येईल....असं आत्ता वाटतंय जेव्हा ते करता येणार नाही हे सुस्पष्ट दिसत आहे. पण त्या वेळी ओढ होती ती केव्हा एकदा या अभ्यासाच्या- परीक्षेच्या कत्कतीतून बाहेर पडेन याची. सापेक्षता हि परिस्थितीनुसार माणसाला कशी बदलवते हे समजून घेताना आतून फार फार वेदना होतात. रोज 'फोरमल' कपडे, किंवा अगदी-जीन्स ची पंत आणि टी-शर्ट यांचं हि कंटाळा आलाय....पुन्हा एकदा मस्त चड्डी बनायन वर माझ्या मिरजोल्यात मस्त गावभर अक्षरशः उंडारत फिरायचा आहे. आणि लहानपणी सारखेच 'कुठे लोळून आलास दिवस भर' ? असे 'पार्वती काकू' च्या तोंडचे शब्द ऐकायचेत. चप्पल ना घालता, अनवाणी पायांनी लाल मातीत बागडायचं आहे, प्रत्येकाच्या गोठ्यात जावून ' हवं तेव्हढा 'शेण; हाताने उचलून आणायचं आहे. पाण्याची तनचाईi असताना घराबाहेरचा अंगण स्वताचे हात शेणात भरून अंगण हिराच्या झाडूने , आणि घरातली खोली हाताने सारवायची आहे.... त्यातली मजा ह्या झगमगीत मार्बाल मध्ये नाही.....सारवलेल्या जमिनीवरच लोळण घेवून पूर्वीसारखाच तल्लीन होऊन 'खाडीलकारांचा - 'नवाकाळ ' वाचायचा आहे...घराची दार सताड उघडी ठेवून घराबाहेर भटकायचं आहे....., शेजारच्या पिंपळाच्या झाडाचा वारा अंगावर घेत मस्त झोपून जायचं आणि, रात्री समोरच्या राताम्ब्याच्या झाडावरचे काजवे बघत बघत अंगणात रात्रभर जगात राहायचा आहे.... कारचं अप्रूप तेव्हाही नव्हतं आजही नाही.... जोगळेकरांच्या बैल गाडीतून मस्त प्रत्येक खड्ड्याचा दणका सोसत हात घट्ट धरून फिरायचा आहे....!
आपल्या कडे येणारा पैसा हा जसा प्रतिष्ठा देतो तसाच तो आपल्याला इतरांपासून दूरही नेतो. आता सर / साहेब म्हणतात सगळेच ( मनातून शिव्याही घालत असतील .ती गोष्ट वेगळी), पण आता "ए दाद्या" असं आपुलकीने कानावर येणारे बोल नाही ऐकायला मिळत. खूप मनापासून प्रेम करणारं आणि मला ओळखणारं माझं आपला गावातलं माणूस किंवा ' अरे खाड्या' म्हणणाऱ्या माझ्या मित्राची पाठीवर बसणारी चापटी आताच्या 'व्यावसायिक हस्तांदोलनात' मला क्षणोक्षणी आठवते.....!!!!!!!!!!!!!!!!
घरी आल्यावर, घरात पूल ठेवण्यापूर्वी छातीवर पायाचे पंजे ठेवून उद्या मारत स्वागत करणारी 'अक्का'आमची कुटुंब घटक (कुत्री),, आता नाही...., तरी नवीन एखादा कुत्र्याचा पिल्लू पाळायचा आहे.ज्याच्या मध्ये मला हरवलेली अक्का दिसेल....!
संध्याकाळी हातपाय धुवून देवांसमोर बसून शुभंकरोती म्हणायची आहे,,, आणि देवासामोराच्या वाटीतला नेवेद्याचा दुध पिवून तळात तशीच अलिप्त राहिलेली साखर चाटून खायची आहे.......,,,...................
यातली कुठलीही गोष्ट आता मला रुबाब या सदरा खाली करायची नाहीये तर एक हौस म्हणून आणि मस्त निसर्गाच्या सान्निध्यात चिंतन करत आत्म रूपाचा शोध घेण्यासाठी करायची आहे.................
माझ्या पुर्वापुण्यायी मूळे येव्हढ सुंदर बाल पण आणि मस्त माणसांचा सहवास मला मिळाला....
तशीच 'सच्ची' माणसा मला या पुढेही मिळोत. देवा या आठवणी अशाच चिरकाल माझ्या मनाला शांतीची अनुभूती देत राहोत.
या सदिच्छे सह.....
आपला गुरुप्रसाद हरी खाडिलकर.
मी कालचा आणि आजचा- माझ्याच नजरेतून
मी कालचा आणि आजचा- माझ्याच नजरेतून
लहानपणापासून इतरांपेक्षा काहीतरी वेगळा करण्याची ओढ, आणि त्यासाठी काहीही झाला तरी दुसर्यांचा नुकसान करायचा नाही हि तळमळ सोडली तर आज माझ्याच बर्यच जाणिवांचा संदर्भ माझ्याच पुरता बदलला आहे. जो मला इतरांच्या वागण्या बोलण्यात प्रतीत होताना जाणवतो. या क्षणी जाणवणाऱ्या अशाच काही बाबी.
एकेकाळी शाळेच्या गेट जवळच्या वडापाव च्या गाडीवर मिळणाऱ्या चटणी-पाव चं हि प्रचंड आकर्षण होता. त्या वयात वाद-पाव, मसाला डोसा, पाव-भाजी अशा गोष्टी म्हणजे मेजवानी वाटायची राव . चायनीज आणि पंजाबी पदर्थ तर शाळेच्या वयापर्यंत गावीही नव्हते. त्यानंतर शिक्षणा साठी घरापासून लांब गेलो आणि सकाळ संध्याकाळ बाहेरचा खावून आता जीभ खरच कंटाळली आहे. आता छान आई च्या हाताचा तूप मेतकुट घातलेला गुरगुट्या भात, मस्त हापूस आंब्याच्या लोणच्याच्या फोडी बरोबर दही भात, वरणभात - साजूक तुपाची धार वर धरून खायची ओढ लागून राहिली आहे.
शाळेचा गणवेश शोधून , तो घालून शाळेत पुन्हा दंगामस्ती करायला काय मजा येईल....असं आत्ता वाटतंय जेव्हा ते करता येणार नाही हे सुस्पष्ट दिसत आहे. पण त्या वेळी ओढ होती ती केव्हा एकदा या अभ्यासाच्या- परीक्षेच्या कत्कतीतून बाहेर पडेन याची. सापेक्षता हि परिस्थितीनुसार माणसाला कशी बदलवते हे समजून घेताना आतून फार फार वेदना होतात. रोज 'फोरमल' कपडे, किंवा अगदी-जीन्स ची पंत आणि टी-शर्ट यांचं हि कंटाळा आलाय....पुन्हा एकदा मस्त चड्डी बनायन वर माझ्या मिरजोल्यात मस्त गावभर अक्षरशः उंडारत फिरायचा आहे. आणि लहानपणी सारखेच 'कुठे लोळून आलास दिवस भर' ? असे 'पार्वती काकू' च्या तोंडचे शब्द ऐकायचेत. चप्पल ना घालता, अनवाणी पायांनी लाल मातीत बागडायचं आहे, प्रत्येकाच्या गोठ्यात जावून ' हवं तेव्हढा 'शेण; हाताने उचलून आणायचं आहे. पाण्याची तनचाईi असताना घराबाहेरचा अंगण स्वताचे हात शेणात भरून अंगण हिराच्या झाडूने , आणि घरातली खोली हाताने सारवायची आहे.... त्यातली मजा ह्या झगमगीत मार्बाल मध्ये नाही.....सारवलेल्या जमिनीवरच लोळण घेवून पूर्वीसारखाच तल्लीन होऊन 'खाडीलकारांचा - 'नवाकाळ ' वाचायचा आहे...घराची दार सताड उघडी ठेवून घराबाहेर भटकायचं आहे....., शेजारच्या पिंपळाच्या झाडाचा वारा अंगावर घेत मस्त झोपून जायचं आणि, रात्री समोरच्या राताम्ब्याच्या झाडावरचे काजवे बघत बघत अंगणात रात्रभर जगात राहायचा आहे.... कारचं अप्रूप तेव्हाही नव्हतं आजही नाही.... जोगळेकरांच्या बैल गाडीतून मस्त प्रत्येक खड्ड्याचा दणका सोसत हात घट्ट धरून फिरायचा आहे....!
आपल्या कडे येणारा पैसा हा जसा प्रतिष्ठा देतो तसाच तो आपल्याला इतरांपासून दूरही नेतो. आता सर / साहेब म्हणतात सगळेच ( मनातून शिव्याही घालत असतील .ती गोष्ट वेगळी), पण आता "ए दाद्या" असं आपुलकीने कानावर येणारे बोल नाही ऐकायला मिळत. खूप मनापासून प्रेम करणारं आणि मला ओळखणारं माझं आपला गावातलं माणूस किंवा ' अरे खाड्या' म्हणणाऱ्या माझ्या मित्राची पाठीवर बसणारी चापटी आताच्या 'व्यावसायिक हस्तांदोलनात' मला क्षणोक्षणी आठवते.....!!!!!!!!!!!!!!!!
घरी आल्यावर, घरात पूल ठेवण्यापूर्वी छातीवर पायाचे पंजे ठेवून उद्या मारत स्वागत करणारी 'अक्का'आमची कुटुंब घटक (कुत्री),, आता नाही...., तरी नवीन एखादा कुत्र्याचा पिल्लू पाळायचा आहे.ज्याच्या मध्ये मला हरवलेली अक्का दिसेल....!
संध्याकाळी हातपाय धुवून देवांसमोर बसून शुभंकरोती म्हणायची आहे,,, आणि देवासामोराच्या वाटीतला नेवेद्याचा दुध पिवून तळात तशीच अलिप्त राहिलेली साखर चाटून खायची आहे.......,,,...................
यातली कुठलीही गोष्ट आता मला रुबाब या सदरा खाली करायची नाहीये तर एक हौस म्हणून आणि मस्त निसर्गाच्या सान्निध्यात चिंतन करत आत्म रूपाचा शोध घेण्यासाठी करायची आहे.................
माझ्या पुर्वापुण्यायी मूळे येव्हढ सुंदर बाल पण आणि मस्त माणसांचा सहवास मला मिळाला....
तशीच 'सच्ची' माणसा मला या पुढेही मिळोत. देवा या आठवणी अशाच चिरकाल माझ्या मनाला शांतीची अनुभूती देत राहोत.
या सदिच्छे सह.....
आपला गुरुप्रसाद हरी खाडिलकर.
लहानपणापासून इतरांपेक्षा काहीतरी वेगळा करण्याची ओढ, आणि त्यासाठी काहीही झाला तरी दुसर्यांचा नुकसान करायचा नाही हि तळमळ सोडली तर आज माझ्याच बर्यच जाणिवांचा संदर्भ माझ्याच पुरता बदलला आहे. जो मला इतरांच्या वागण्या बोलण्यात प्रतीत होताना जाणवतो. या क्षणी जाणवणाऱ्या अशाच काही बाबी.
एकेकाळी शाळेच्या गेट जवळच्या वडापाव च्या गाडीवर मिळणाऱ्या चटणी-पाव चं हि प्रचंड आकर्षण होता. त्या वयात वाद-पाव, मसाला डोसा, पाव-भाजी अशा गोष्टी म्हणजे मेजवानी वाटायची राव . चायनीज आणि पंजाबी पदर्थ तर शाळेच्या वयापर्यंत गावीही नव्हते. त्यानंतर शिक्षणा साठी घरापासून लांब गेलो आणि सकाळ संध्याकाळ बाहेरचा खावून आता जीभ खरच कंटाळली आहे. आता छान आई च्या हाताचा तूप मेतकुट घातलेला गुरगुट्या भात, मस्त हापूस आंब्याच्या लोणच्याच्या फोडी बरोबर दही भात, वरणभात - साजूक तुपाची धार वर धरून खायची ओढ लागून राहिली आहे.
शाळेचा गणवेश शोधून , तो घालून शाळेत पुन्हा दंगामस्ती करायला काय मजा येईल....असं आत्ता वाटतंय जेव्हा ते करता येणार नाही हे सुस्पष्ट दिसत आहे. पण त्या वेळी ओढ होती ती केव्हा एकदा या अभ्यासाच्या- परीक्षेच्या कत्कतीतून बाहेर पडेन याची. सापेक्षता हि परिस्थितीनुसार माणसाला कशी बदलवते हे समजून घेताना आतून फार फार वेदना होतात. रोज 'फोरमल' कपडे, किंवा अगदी-जीन्स ची पंत आणि टी-शर्ट यांचं हि कंटाळा आलाय....पुन्हा एकदा मस्त चड्डी बनायन वर माझ्या मिरजोल्यात मस्त गावभर अक्षरशः उंडारत फिरायचा आहे. आणि लहानपणी सारखेच 'कुठे लोळून आलास दिवस भर' ? असे 'पार्वती काकू' च्या तोंडचे शब्द ऐकायचेत. चप्पल ना घालता, अनवाणी पायांनी लाल मातीत बागडायचं आहे, प्रत्येकाच्या गोठ्यात जावून ' हवं तेव्हढा 'शेण; हाताने उचलून आणायचं आहे. पाण्याची तनचाईi असताना घराबाहेरचा अंगण स्वताचे हात शेणात भरून अंगण हिराच्या झाडूने , आणि घरातली खोली हाताने सारवायची आहे.... त्यातली मजा ह्या झगमगीत मार्बाल मध्ये नाही.....सारवलेल्या जमिनीवरच लोळण घेवून पूर्वीसारखाच तल्लीन होऊन 'खाडीलकारांचा - 'नवाकाळ ' वाचायचा आहे...घराची दार सताड उघडी ठेवून घराबाहेर भटकायचं आहे....., शेजारच्या पिंपळाच्या झाडाचा वारा अंगावर घेत मस्त झोपून जायचं आणि, रात्री समोरच्या राताम्ब्याच्या झाडावरचे काजवे बघत बघत अंगणात रात्रभर जगात राहायचा आहे.... कारचं अप्रूप तेव्हाही नव्हतं आजही नाही.... जोगळेकरांच्या बैल गाडीतून मस्त प्रत्येक खड्ड्याचा दणका सोसत हात घट्ट धरून फिरायचा आहे....!
आपल्या कडे येणारा पैसा हा जसा प्रतिष्ठा देतो तसाच तो आपल्याला इतरांपासून दूरही नेतो. आता सर / साहेब म्हणतात सगळेच ( मनातून शिव्याही घालत असतील .ती गोष्ट वेगळी), पण आता "ए दाद्या" असं आपुलकीने कानावर येणारे बोल नाही ऐकायला मिळत. खूप मनापासून प्रेम करणारं आणि मला ओळखणारं माझं आपला गावातलं माणूस किंवा ' अरे खाड्या' म्हणणाऱ्या माझ्या मित्राची पाठीवर बसणारी चापटी आताच्या 'व्यावसायिक हस्तांदोलनात' मला क्षणोक्षणी आठवते.....!!!!!!!!!!!!!!!!
घरी आल्यावर, घरात पूल ठेवण्यापूर्वी छातीवर पायाचे पंजे ठेवून उद्या मारत स्वागत करणारी 'अक्का'आमची कुटुंब घटक (कुत्री),, आता नाही...., तरी नवीन एखादा कुत्र्याचा पिल्लू पाळायचा आहे.ज्याच्या मध्ये मला हरवलेली अक्का दिसेल....!
संध्याकाळी हातपाय धुवून देवांसमोर बसून शुभंकरोती म्हणायची आहे,,, आणि देवासामोराच्या वाटीतला नेवेद्याचा दुध पिवून तळात तशीच अलिप्त राहिलेली साखर चाटून खायची आहे.......,,,...................
यातली कुठलीही गोष्ट आता मला रुबाब या सदरा खाली करायची नाहीये तर एक हौस म्हणून आणि मस्त निसर्गाच्या सान्निध्यात चिंतन करत आत्म रूपाचा शोध घेण्यासाठी करायची आहे.................
माझ्या पुर्वापुण्यायी मूळे येव्हढ सुंदर बाल पण आणि मस्त माणसांचा सहवास मला मिळाला....
तशीच 'सच्ची' माणसा मला या पुढेही मिळोत. देवा या आठवणी अशाच चिरकाल माझ्या मनाला शांतीची अनुभूती देत राहोत.
या सदिच्छे सह.....
आपला गुरुप्रसाद हरी खाडिलकर.
चौकट
चौकट
चाकोरीचे बन्ध नको, मुक्तसंचार हवा,
परवशता नको, देवा तुझा आधार हवा,
निर्गुणाची ओढ अंतरीची,
सगुण साकार व्हावी,
तुझ्या कृपेची अनुभूती,
देवा आता त्वरित यावी !
अंतरीची खळबळ, विचारांचा वादळ,
परिस्थितीत विरून जाण्या आधी,
माझं मी पण मला परत दे,
'"मला मंजूर नाही,
ते मी करणार नाही",
हे सांगण्याचा बळ परत दे....!
खाली मुंडी करून वर्षानु वर्ष जगण्यापेक्षा,
ताठ मानेने सामोरा जाता येईल असा मरण दे !
आता खरतर काहीच सिद्ध वगैरे करायची इच्छा नाही,
पिसेपनाच्या पासोडीने आत्ममग्न अवस्थेत
तुझा शोध घेत जगण्याचा वरदान मात्र त्वरित दे..
तपस्वी नसलो तरी मनस्वी आहे मी,
म्हणून तर मागतोय तुझ्याकडे...
वेडेपणा असेलही आलम दुनियेकारिता...
पण अशी वेडं आणि वेड्यांना तुझी कवाडं
नक्की उघडी असतील ..पूर्वीप्रमाणेच ...या नंतरही !
पहिला पाऊल उचलण्यासाठी,
तुझ्या कुशीत येण्यासाठी आतुर झालेल्या मला,
लवकरात लवकर आदेश दे....
मी तयार आहे.....त्या 'दीव्या' करता...
पण 'गुरु' हि , चौकट तेवढी नकोय..
साद देतोय...प्रतिसाद मिळेल या आशेने !!!
-गुरुप्रसाद हरी खाडिलकर.
२९/१२/२०१०
नंदुरबार.७.५८ संध्याकाळी
चाकोरीचे बन्ध नको, मुक्तसंचार हवा,
परवशता नको, देवा तुझा आधार हवा,
निर्गुणाची ओढ अंतरीची,
सगुण साकार व्हावी,
तुझ्या कृपेची अनुभूती,
देवा आता त्वरित यावी !
अंतरीची खळबळ, विचारांचा वादळ,
परिस्थितीत विरून जाण्या आधी,
माझं मी पण मला परत दे,
'"मला मंजूर नाही,
ते मी करणार नाही",
हे सांगण्याचा बळ परत दे....!
खाली मुंडी करून वर्षानु वर्ष जगण्यापेक्षा,
ताठ मानेने सामोरा जाता येईल असा मरण दे !
आता खरतर काहीच सिद्ध वगैरे करायची इच्छा नाही,
पिसेपनाच्या पासोडीने आत्ममग्न अवस्थेत
तुझा शोध घेत जगण्याचा वरदान मात्र त्वरित दे..
तपस्वी नसलो तरी मनस्वी आहे मी,
म्हणून तर मागतोय तुझ्याकडे...
वेडेपणा असेलही आलम दुनियेकारिता...
पण अशी वेडं आणि वेड्यांना तुझी कवाडं
नक्की उघडी असतील ..पूर्वीप्रमाणेच ...या नंतरही !
पहिला पाऊल उचलण्यासाठी,
तुझ्या कुशीत येण्यासाठी आतुर झालेल्या मला,
लवकरात लवकर आदेश दे....
मी तयार आहे.....त्या 'दीव्या' करता...
पण 'गुरु' हि , चौकट तेवढी नकोय..
साद देतोय...प्रतिसाद मिळेल या आशेने !!!
-गुरुप्रसाद हरी खाडिलकर.
२९/१२/२०१०
नंदुरबार.७.५८ संध्याकाळी
चौकट
चौकट
चाकोरीचे बन्ध नको, मुक्तसंचार हवा,
परवशता नको, देवा तुझा आधार हवा,
निर्गुणाची ओढ अंतरीची,
सगुण साकार व्हावी,
तुझ्या कृपेची अनुभूती,
देवा आता त्वरित यावी !
अंतरीची खळबळ, विचारांचा वादळ,
परिस्थितीत विरून जाण्या आधी,
माझं मी पण मला परत दे,
'"मला मंजूर नाही,
ते मी करणार नाही",
हे सांगण्याचा बळ परत दे....!
खाली मुंडी करून वर्षानु वर्ष जगण्यापेक्षा,
ताठ मानेने सामोरा जाता येईल असा मरण दे !
आता खरतर काहीच सिद्ध वगैरे करायची इच्छा नाही,
पिसेपनाच्या पासोडीने आत्ममग्न अवस्थेत
तुझा शोध घेत जगण्याचा वरदान मात्र त्वरित दे..
तपस्वी नसलो तरी मनस्वी आहे मी,
म्हणून तर मागतोय तुझ्याकडे...
वेडेपणा असेलही आलम दुनियेकारिता...
पण अशी वेडं आणि वेड्यांना तुझी कवाडं
नक्की उघडी असतील ..पूर्वीप्रमाणेच ...या नंतरही !
पहिला पाऊल उचलण्यासाठी,
तुझ्या कुशीत येण्यासाठी आतुर झालेल्या मला,
लवकरात लवकर आदेश दे....
मी तयार आहे.....त्या 'दीव्या' करता...
पण 'गुरु' हि , चौकट तेवढी नकोय..
साद देतोय...प्रतिसाद मिळेल या आशेने !!!
-गुरुप्रसाद हरी खाडिलकर.
२९/१२/२०१०
नंदुरबार.७.५८ संध्याकाळी
चाकोरीचे बन्ध नको, मुक्तसंचार हवा,
परवशता नको, देवा तुझा आधार हवा,
निर्गुणाची ओढ अंतरीची,
सगुण साकार व्हावी,
तुझ्या कृपेची अनुभूती,
देवा आता त्वरित यावी !
अंतरीची खळबळ, विचारांचा वादळ,
परिस्थितीत विरून जाण्या आधी,
माझं मी पण मला परत दे,
'"मला मंजूर नाही,
ते मी करणार नाही",
हे सांगण्याचा बळ परत दे....!
खाली मुंडी करून वर्षानु वर्ष जगण्यापेक्षा,
ताठ मानेने सामोरा जाता येईल असा मरण दे !
आता खरतर काहीच सिद्ध वगैरे करायची इच्छा नाही,
पिसेपनाच्या पासोडीने आत्ममग्न अवस्थेत
तुझा शोध घेत जगण्याचा वरदान मात्र त्वरित दे..
तपस्वी नसलो तरी मनस्वी आहे मी,
म्हणून तर मागतोय तुझ्याकडे...
वेडेपणा असेलही आलम दुनियेकारिता...
पण अशी वेडं आणि वेड्यांना तुझी कवाडं
नक्की उघडी असतील ..पूर्वीप्रमाणेच ...या नंतरही !
पहिला पाऊल उचलण्यासाठी,
तुझ्या कुशीत येण्यासाठी आतुर झालेल्या मला,
लवकरात लवकर आदेश दे....
मी तयार आहे.....त्या 'दीव्या' करता...
पण 'गुरु' हि , चौकट तेवढी नकोय..
साद देतोय...प्रतिसाद मिळेल या आशेने !!!
-गुरुप्रसाद हरी खाडिलकर.
२९/१२/२०१०
नंदुरबार.७.५८ संध्याकाळी
आत्महत्या
आत्महत्या करणारा माणुस दरवेळी चुकिचाच असतो असं नाही. जगण्यात 'राम' नाही असं ज्याला त्याला वाटण्याची वेळ वेगवेगळी असते इतकंच. रडत कुथत जगणारी मानसं ज्या 'उद्याच्या' आशेवर जगत असतात तो 'उद्या' आपल्या मनासारखा असणार नाही हे ज्याला पक्का कळतं, आणि ज्याच फक्त 'जगायचं तर आपल्या इच्छे नुसारच' हे पक्का ठरलेला असता तीच मानसं एका मानसिक आवेगा मध्ये स्वताला संपवून घेतात.
'आत्महत्या' हा इलाज असतो का नसतो ह्या प्रश्नाचा समाधान कारक उत्तर कुणालाच देता येणार नाही. कारण जाणार्याच विश्व आणि मागे उरलेल्यांचा विश्व हे त्या एका क्षणी वेगळा होत नाही. ते खरतर फार आधीच वेगळा झालेला असता. आपल्या जाणीवा आणि गरजा या भिन्न आहेत, आणि त्या प्राप्त परिस्थिती मध्ये एक होणा शक्य नाही याची जाणीव करून देणं, आणि स्वताची सुटका करून घेणा ( कायमची ) एव्हडा एकंच काम आत्मघाताचा तो क्षण करत असतो. बाकी सगळा फार फार आधी संपत जाता, मनातून. आत्महत्या करणाऱ्या माणसाला ज्यावेळी आपण वेड्यात काढतो त्यावेळी खरतर त्यांची जीवनाची ओढ समजून घ्यायला हवी. 'जगेन तर माझ्या मतानुसार, मरेन तर माझ्या मनाप्रमाणे ' असं धब्दब्या सारखा मनस्वी संचार करत जगण्याची हौस असणाऱ्या माणसाच्या वाटेत जेव्हा 'काळ रुपी' धोंडा येतात आणि त्यांचा सामना करून अखंड वाहत राहणं ज्यावेळी जमणार नाही हे लक्षात येत त्याच वेळी तो थेट काळावरच कोसळतो . पुढचा काय होईल याची परवा न करता. . . . .
.
आम्ही आपले उगाचच म्हणणार कशाला जीव घालवायचा ??? अरे आपण जगतोय कशाकरता हेच माहित नसताना निलाजर्यासारखा जगत राहण्यापेक्षा, निदान आपण का मरतोय? हे माहित असेल तर खुशाल चिरनिद्रा घेणा काय वाईट ? आपला शेवट आणि त्याचा कारण तरी आपल्याला इतरांआधी कळला येवढा सुख तरी मिळेल जीवाला - जाण्याआधी !!
मी फक्त इतकंच म्हणेन कि, मी जर कधी असं काही ठरवला तर एकट्याने जाण्या ऐवजी एकदोन 'आदर्श' नराधम बरोबर घेवून जाईन.
अजून बराच लिहायचा आहे वेळे अभावी लिहित नाही नंतर कधी तरी...
गुरुप्रसाद हरी खाडिलकर.
९५६१४३४९८८
'आत्महत्या' हा इलाज असतो का नसतो ह्या प्रश्नाचा समाधान कारक उत्तर कुणालाच देता येणार नाही. कारण जाणार्याच विश्व आणि मागे उरलेल्यांचा विश्व हे त्या एका क्षणी वेगळा होत नाही. ते खरतर फार आधीच वेगळा झालेला असता. आपल्या जाणीवा आणि गरजा या भिन्न आहेत, आणि त्या प्राप्त परिस्थिती मध्ये एक होणा शक्य नाही याची जाणीव करून देणं, आणि स्वताची सुटका करून घेणा ( कायमची ) एव्हडा एकंच काम आत्मघाताचा तो क्षण करत असतो. बाकी सगळा फार फार आधी संपत जाता, मनातून. आत्महत्या करणाऱ्या माणसाला ज्यावेळी आपण वेड्यात काढतो त्यावेळी खरतर त्यांची जीवनाची ओढ समजून घ्यायला हवी. 'जगेन तर माझ्या मतानुसार, मरेन तर माझ्या मनाप्रमाणे ' असं धब्दब्या सारखा मनस्वी संचार करत जगण्याची हौस असणाऱ्या माणसाच्या वाटेत जेव्हा 'काळ रुपी' धोंडा येतात आणि त्यांचा सामना करून अखंड वाहत राहणं ज्यावेळी जमणार नाही हे लक्षात येत त्याच वेळी तो थेट काळावरच कोसळतो . पुढचा काय होईल याची परवा न करता. . . . .
.
आम्ही आपले उगाचच म्हणणार कशाला जीव घालवायचा ??? अरे आपण जगतोय कशाकरता हेच माहित नसताना निलाजर्यासारखा जगत राहण्यापेक्षा, निदान आपण का मरतोय? हे माहित असेल तर खुशाल चिरनिद्रा घेणा काय वाईट ? आपला शेवट आणि त्याचा कारण तरी आपल्याला इतरांआधी कळला येवढा सुख तरी मिळेल जीवाला - जाण्याआधी !!
मी फक्त इतकंच म्हणेन कि, मी जर कधी असं काही ठरवला तर एकट्याने जाण्या ऐवजी एकदोन 'आदर्श' नराधम बरोबर घेवून जाईन.
अजून बराच लिहायचा आहे वेळे अभावी लिहित नाही नंतर कधी तरी...
गुरुप्रसाद हरी खाडिलकर.
९५६१४३४९८८
'श्री स्वामी स्तवन'
'श्री स्वामी स्तवन'
'गौरी' पुत्रा 'गजानना', सामर्थ्य दे मम लेखणीसी,
'सरस्वती' प्रसन्न व्हावी, इप्सित साधण्यासी !!!
मम पित्यासी ओढ लावून कृतार्थ केलेस त्याचे जीवन
येता शरण तुला 'स्वामी' राया, संकटे हि सर्व निवारिली !!
दारिद्र्याचे फाडून लक्तर, संपन्नतेचे महावस्त्र स्वये नेसविले,
गृहा संनिध प्रगटुनी 'औदुंबर', दिधले अनुष्ठान प्रभू साधनेसी !!
मंगल कार्ये कित्येक संपन्न जाहली ,
लाभता साथ माता 'गायत्री' ची !!
अनुपम रूपे उभा राहुनी, साह्य करिसी नित्य आम्हासी !
स्वामी साक्षात ' समर्थ' असे, याची नित्य प्रचीती देसी !!
वियोग होता पित्याचा, माझा भार 'तू' च वाहियला !
सेवेत पडला सकारण खंड, तरीही तुझी कृपा अखंड राही !!
'बाकी' जे 'नवस' फेडून घ्यावे सत्वरी, सेवेत अंतर पडो नये !
चंचल चित्त, स्थिर व्हावे तुझिया चरणांशी,
हातुन सेवा घडू द्यावी !!
'ब्रह्म' मुहूर्ती मज हे स्फुरण जाहले,
प्रातः समयी प्रत्यक्षात आले 'श्री स्वामी' कृपेने !!
उत्तमाची ओढ लागू दे या जिवा,
'सर्वोत्तमा' द्यावा हा 'गुरुप्रसाद' मजसी !!!
- गुरुप्रसाद हरी खाडिलकर.
१५/०९/२०१०
सकाळी- ०९.३० वा.
'गौरी' पुत्रा 'गजानना', सामर्थ्य दे मम लेखणीसी,
'सरस्वती' प्रसन्न व्हावी, इप्सित साधण्यासी !!!
मम पित्यासी ओढ लावून कृतार्थ केलेस त्याचे जीवन
येता शरण तुला 'स्वामी' राया, संकटे हि सर्व निवारिली !!
दारिद्र्याचे फाडून लक्तर, संपन्नतेचे महावस्त्र स्वये नेसविले,
गृहा संनिध प्रगटुनी 'औदुंबर', दिधले अनुष्ठान प्रभू साधनेसी !!
मंगल कार्ये कित्येक संपन्न जाहली ,
लाभता साथ माता 'गायत्री' ची !!
अनुपम रूपे उभा राहुनी, साह्य करिसी नित्य आम्हासी !
स्वामी साक्षात ' समर्थ' असे, याची नित्य प्रचीती देसी !!
वियोग होता पित्याचा, माझा भार 'तू' च वाहियला !
सेवेत पडला सकारण खंड, तरीही तुझी कृपा अखंड राही !!
'बाकी' जे 'नवस' फेडून घ्यावे सत्वरी, सेवेत अंतर पडो नये !
चंचल चित्त, स्थिर व्हावे तुझिया चरणांशी,
हातुन सेवा घडू द्यावी !!
'ब्रह्म' मुहूर्ती मज हे स्फुरण जाहले,
प्रातः समयी प्रत्यक्षात आले 'श्री स्वामी' कृपेने !!
उत्तमाची ओढ लागू दे या जिवा,
'सर्वोत्तमा' द्यावा हा 'गुरुप्रसाद' मजसी !!!
- गुरुप्रसाद हरी खाडिलकर.
१५/०९/२०१०
सकाळी- ०९.३० वा.
Subscribe to:
Posts (Atom)